قازاق ارۋى - 2018 بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى ءنابيرا راقىمجان: جۇرەگىم بوس ەمەس، ءبىراق
مىنە، بايقاۋ مەن ءۇشىن سونىسىمەن ەرەكشە» دەيدى وسىناۋ مارتەبەلى ءتاجدىڭ يەگەرى ءنابيرا راقىمجان. قازاقى قايماعى بۇزىلماعان ماڭعاز ماڭعستاۋدىڭ تاربيەسى مەن ءتالىمىن كورگەن ول، حالىقتىق ونەرگە جاقىن بولىپ وسكەنىن ايتادى. سوندىقتان دودادا دومبىرامەن ءداستۇرلى ءان ايتۋدى ماقسات تۇتىپتى. سان سۇلۋدىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ شىققان ارۋ نەنى ارماندايدى؟ ونىڭ الداعى جوسپارى قانداي؟ بولاشاق تاريحشى ءومىرىن ونەرمەن توعىستىرا ما؟ «قازاقپارات» ح ا ا ءتىلشىسى «قازاق ارۋى-2018» تيتۋلىنىڭ يەگەرىن اڭگىمەگە تارتىپ كورگەن ەدى.
- ءنابيرا، جەڭىسىڭىز قۇتتى بولسىن! اڭگىمەنى وزىڭىزدەن باستاساق. ءسىز كىمسىز؟ وقىرمانعا ءوزىڭىزدى قانداي تۇلعا رەتىندە تانىستىراسىز؟
- مەن 1997 -جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسى، اقتاۋ قالاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. قازىر مۇنايلى اۋدانى، داۋلەت اۋىلىندا اتا-اناممەن جانە باۋىرلارىممەن بىرگە تۇرامىز. ورتا مەكتەپتى دە اتالعان ەلدى مەكەندەگى №4 ءبىلىم وشاعىنان ءتامامدادىم. قازىر ستۋدەنتپىن، استاناداعى ل. ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «تاريح» فاكۋلتەتىندە ءبىلىم الىپ جاتىرمىن. تۋعان جەرىمنىڭ، ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن ءداستۇرىن جوعارى باعالايتىن قاراپايىم وتباسىنىڭ پەرزەنتىمىن. ارمانىم كوپ، سول ارماندارىما ۇمتىلعان اداممىن. انامنىڭ تاربيەسىن ۇلگى تۇتاتىن قىزبىن. مىنەكي، مەنى وقىرماندارعا وسىلاي تانىستىرساڭىز جەتكىلىكتى.
- «قازاق ارۋى» بايقاۋىنا قالاي كەلدىڭىز؟ قاتىسۋعا ۇسىنىس جاساعاندار بولدى ما؟
- «قازاق ارۋى» بايقاۋىنا قاتىسۋ ءوزىمنىڭ ويىم، جەكە قالاۋىم بولدى. الدىڭعى جىلى باعىمدى سىناپ كورگىم كەلگەن ەدى. دەگەنمەن كەشىگىپ قالدىم. كاستينگ ءوتىپ كەتكەن ەكەن. ءبىراق، سول كەزدەرى الدىما ماقسات قويدىم: كەلەسى جىلى مىندەتتى تۇردە كەلەمىن دەپ. سوندىقتان بيىل قاتىسۋ بۇيىرعان ەكەن. ءار نارسە ءوز ۋاقىتىمەن دەيدى عوي. ەشنارسە دە كەش ەمەس ەكەن. ماقسات قويىلدى ما، ونى ورىنداۋ، سوعان ۇمتىلۋ كەرەك. سەبەبى، شىن نيەتتەنسەڭ ارماندار ورىندالادى. بۇعان مەنىڭ كوزىم جەتتى.
- ىرىكتەۋ قالاي وتەدى ەكەن؟ بايقاۋدىڭ بولاشاق قاتىسۋشىلارىنا قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
- ىرىكتەۋ 3 كەزەڭنەن تۇرادى: ونەر كورسەتۋ، دەفيلە، سۇراق- جاۋاپ. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، بۇل دا باسقا بايقاۋلار سياقتى وتەدى. تەك ءادىل قازىلار الدىندا مۇمكىندىگىڭدى كورسەتۋگە ءتيىسسىڭ. بيىل وسى سۇلۋلار سايىسىنا ماڭعىستاۋدان تالانتىنا كوركى ساي كوپتەگەن قىزدار كەلدى. سان ارۋدىڭ ىشىنەن مەنى تاڭدادى. مۇمكىن باعىم شىعار. بالكىم ساتتىلىك جولداس بولعان شىعار. دەگەنمەن، وسىنداي كونكۋرستاردا باق سىنايمىن دەيتىن ارۋلارعا ايتار كەڭەسىم: شىنايى بولۋ كەرەك. سوسىن ءوزىڭنىڭ مۇمكىندىگىڭدى دالەلدەي بىلۋگە ءتيىسسىڭ. جالپى مەن مەكتەپ جاسىمنان باستاپ سۇلۋلىق بايقاۋلارىنا، ءتۇرلى كونكۋرستارعا قاتىسىپ ءجۇردىم. جەتىستىكتەرىم دە جوق ەمەس. «كوكتەم ارۋى»، «قىز جىبەك» سايىستارىنىڭ جەڭىمپازى بولعانمىن.
- ال نەلىكتەن «قازاق ارۋى» بايقاۋىن تاڭدادىڭىز؟ مىسالى «قازاقستان ارۋىنا» قاتىسۋىڭىزعا بولار ەدى عوي؟ بۇل بايقاۋدىڭ نەسىنە ءمان بەردىڭ؟
- «قازاق ارۋى» بايقاۋىنىڭ اتى زاتىنا ساي دەسەم بولادى. ۇلتتىق قۇندىلىقتى، ءداستۇرلى مادەنيەتتى ايشىقتايتىن جوبا. مىنە، سونىسىمەن ەرەكشە، سونىسىمەن ماعان ۇنادى. بۇل ءبىر جاعىنان مەنىڭ جان دۇنيەمە دە جاقىن. قازاقى ءداستۇرىنىڭ قايماعى بۇزىلماعان ماڭعىستاۋدىڭ تاربيەسى مەن ءتالىمىن كورگەن سوڭ، ونەرگە جاقىن بولىپ ءوستىم. «قازاقستان ارۋى» كونكۋرسىنا قاتىسۋىما بولار ەدى، دەگەنمەن ول زاماناۋي جانردا وتكىزىلەدى. سولاي باعىتتالعان دا. سوندىقتان وسى بايقاۋدى تاڭدادىم.
-ءسىزدىڭ ەڭ ەرەكشەلەنگەن ءساتىڭىز بايقاۋدا ءداستۇرلى ءان ورىنداۋىڭداڭىزدا دەپ ويلايمىن. سەبەبى، اۋەزدى ءاندى اۋەلەتىپ، دومبىرانى كۇمبىرلەتە جونەلگەندە ەرەكشە كۇيگە بولەندىك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا تىڭدارماننىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىردىڭىز. جالپى، مۋزىكالىق ءبىلىمىڭىز بار ما؟
- راحمەت. وسى بايقاۋعا قاتىسسام ۇلتتىق ناقىشتا ونەر كورسەتەمىن دەپ بەل بۋعان ەدىم اۋەل باستا. نە كۇي تارتامىن نە ءداستۇرلى ءان ايتۋىم كەرەك دەپ شەشتىم. سونىمەن، ىرىكتەۋدە ءداستۇرلى ءان ورىندادىم. قازىلار القاسىنا دا ۇناسا كەرەك، نەگىزگى بايقاۋدا وسىلاي ونەر كورسەتۋىمدى ءبارى قالادى. بەلگىلى ءداستۇرلى ءانشى ەلزا قارابالينا اپايىمىزبەن بىرگە ءان ايتىپ شىقتىم. ارنايى مۋزىكالىق ءبىلىمىم جوق. مەكتەپ قابىرعاسىنداعى ۇيىرمە ارقىلى تانىستىم. جالپى، كىل مىقتى ارۋلار اراسىندا ۇزدىك اتانىپ، تاجگە يە بولۋ ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە - جاراتقاننىڭ سىيى، ەكىنشىدەن، اتا-انا قامقورلىعى، قولداۋى، سوسىن بارىپ ءوزىمنىڭ ەڭبەگىم دەپ سانايمىن. اتا-انام زور قولداۋ كورسەتتى. ءاردايىم كەڭەس بەردى. ال، مەن تالماي تالپىندىم، تالاپتاندىم. ەڭبەكتەندىم.
- ۋنيۆەرسيتەتتە «تاريحشى» ماماندىعىنا وقىپ جاتىرسىز. ونەردەن دە كەندە ەمەسسىز. بولاشاعىڭىزدى نەمەن بايلانىستىراسىز؟
- بولاشاعىمدى ونەر جولىمەن بايلانىستىرامىن دەپ ايتا المايمىن، ازىرشە. راس. ونەر جولىنا ءومىرىمنىڭ ارناسىن بۇرامىن دەگەن ويىم دا، ماقساتىم دا جوق. بولاشاقتا كورە جاتارمىن. قازىرگى ماقساتىم - وقۋىمدى اياقتاپ، ماماندىعىمدى الۋ، ءبىلىمدى جەتىلدىرە ءتۇسۋ ءۇشىن ماگيستراتۋراعا تاپسىرسام دەگەن ويىم بار. وسى سالادا ءبىلىم- عىلىممەن جۇرسەم، كەيىن ستۋدەنتتەرگە ساباق بەرسەم دەگەن ماقسات قويعىم كەلەدى.
- جاقىن ارادا سەنى كەلىن، انا رەتىندە ەلەستەتە الامىز با؟ قانشاما سىزدەن دامەلى جىگىتتەر بار. الدە جۇرەگىڭىز بوس ەمەس پە؟
- وتە قىزىق سۇراق! جاسىرىپ نە قىلايىن. جۇرەگىم بوس ەمەس. ءبىراق، قاشان كەلىن بولاتىنىم ءبىر اللانىڭ قولىندا، بولاشاقتىڭ ەنشىسىنە قالدىرايىق.
- ومىرلىك ۇستانىمىڭىز قانداي؟
- ومىرلىك ۇستانىمىم - سابىرلى بولۋ. «سابىر ءتۇبى سارى التىن» دەمەكشى، كەز-كەلگەن جاعدايدا وسى قاعيدانى ۇستانامىن. ءار نارسەگە ۇستامدىلىقپەن قارايمىن.
- كەنەتتەن جۇلدىز بولۋ كەرەمەت پە؟ كىمگە العىس ايتقىڭىز كەلەدى؟
- اياق استىنان جۇلدىز بولۋ وتە قىزىق، ارينە. ءبىراق مەن ءوزىمدى جۇلدىز دەپ سانامايمىن. شىنىمدى ايتسام، ءالى كۇنگە «قازاق ارۋى» اتانعانىما سەنبەيمىن. بايقاۋ سوڭىندا اتىمدى حابارلاعان كەزدە ءوز قۇلاعىما ءوزىم سەنبەدىم. مەن ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي، ۇيىقتاپ جاتىپ ءتۇس كورگەندەي بولدىم. بويىمدى بيلەگەن سەزىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. وسى جەتىستىك ءۇشىن مەنى قولداعان، دەمەۋ بىلدىرگەن العىس ايتار جاندارىم وتە كوپ. وسى شارانىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى بايان ماقسات قىزىنا، مەنى ونەرگە باۋلىعان ۇستازدارىما، ۋنيۆەرسيتەتتەگى وقىتۋشىلارىما ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.
- سۇحبات بەرگەنىڭىز ءۇشىن راحمەت!
