ۇكىمەت اپتالىعى: قازاقستان 2015 - جىلعى جەلتوقساندا د س ۇ-نىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولادى
بارلىق قاجەتتى راسىمدەردى ورىنداعاننان كەيىن اعىمداعى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قازاقستان الەمدىك ساۋدانىڭ 98 پايىزىن رەتتەپ وتىرعان حالىقارالىق ۇيىمنىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولماق.
جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى بارىسىندا قازاقستاننىڭ ءىرى ينۆەستورلارى جانە نەگىزگى ساۋدا ارىپتەستەرى بولىپ وتىرعان امەريكا قۇراما شتاتتارى، ەۋروپالىق وداق، رەسەي فەدەراتسياسى، قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى، ءۇندىستان، جاپونيا، كورەيا رەسپۋبليكاسى سياقتى د س ۇ- نىڭ باستى مۇشەلەرى ءوز زاڭنامالارىن د س ۇ نورمالارىمەن سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا قازاقستان جۇرگىزگەن ەلەۋلى رەفورمالاردى وڭ باعالادى.
ماسەلەن قازاقستان رەسرۋبليكاسىنىڭ 50 دەن استام ۇلتتىق زاڭدارىنا قاجەتتى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن، ولاردىڭ اراسىندا ۆاليۋتالىق رەتتەۋ؛ باعا بەلگىلەۋ جانە باسەكەلەستىكتى دامىتۋ؛ سالىق ساياساتى؛ كەدەندىك رەتتەۋ، يمپورتتى ليتسەنزيالاۋ؛ تەحنيكالىق رەتتەۋدى جانە سانيتارلىق، ۆەتەرينارلىق شارالاردى قوسا العاندا، ونىمدەردىڭ قاۋىپسىزدىگى شارالارىن الۋ؛ سونداي- اق زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋ سياقتى زاڭنامالار بار.
ق ر- نىڭ د س ۇ- عا كىرۋى قازاقستاننىڭ قولايلى جانە اشىق ينۆەستيتسيالىق جانە ىسكەرلىك احۋالىمەن سەنىمدى ساۋدا ارىپتەسى رەتىندەگى الەمدىك قوعامداستىقتا تانىلۋىنا تىكەلەي ىقپال ەتەدى.
د س ۇ- عا كىرۋ قازاقستان ەكونوميكاسىنا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋعا، قازاقستاننىڭ بۇكىل الەممەن تىعىز ساۋدا- ەكونوميكالىق بايلانىسىن نىعايتۋعا جانە ەل ىشىندە باسەكەگە قابىلەتتى بيزنەستى دامىتۋعا قولايلى تۇراقتى ورتا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
« د س ۇ- عا مۇشە- ەلدەر ۇيىمعا جاس، قارقىندى دامۋشى مەملەكەتتىڭ قوسىلعانىنا قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. قازاقستانعا دەگەن ەرەكشە نازار اۋدارۋعا كەلىسسوزدەر كەزەڭىندە رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن كەدەندىك وداقتىڭ (ە ا ە و) قۇرىلۋى سەبەپ بولدى. كۇردەلى كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى مۇددەلەرى ەسكەرىلگەن مىندەتتەمەلەرگە قول جەتكىزە الدى.
سەيسەنبى كۇنى ۇكىمەت ۇيىندە ق ر پرەمەر- ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپاربايەۆ ءسۋيتسيدتىڭ جانە كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى جىنىستىق قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا سەلەكتورلىق كەڭەس وتكىزدى.
ۆيتسە-پرەمەر بۇل سالاداعى نەگىزگى پروبلەمالاردىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جولعا قويىلعان جۇيەلى جۇمىسىنىڭ جوقتىعىن، پسيحولوگيالىق كومەك قىزمەتتەرىنىڭ سىلبىر جۇمىسىن، مەكتەپتەر باسشىلىعىنىڭ، اتا- انالار كوميتەتتەرىنىڭ جانە كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى بولىمدەردىڭ ءوزارا ءىس- قيمىلىنىڭ جەتكىلىكسىز دەڭگەيىن، كامەلەتكە تولماعاندار مەن جاستاردى دەنە شىنىقتىرۋ مەن سپورتقا تارتۋدىڭ تومەن دەڭگەيىن ءبولىپ كورسەتتى.
«تالداۋ كورسەتىپ وتىرعانداي، باقىتسىزدىق جاعدايلارىنىڭ پايدا بولۋى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى اتا- انالار تاراپىنان بالالارىنا قاراۋدىڭ جەتكىزىلىكسىز بولىپ وتىرعاندىعىندا. سوندىقتان دا ەرەسەكتەر ءوز بالالارىنا ءتيىستى كوڭىل بولۋلەرى ءتيىس»، - دەپ اتاپ ءوتتى ب. ساپاربايەۆ.
كەڭەس بارىسىندا تالقىلانىپ وتىرعان تاقىرىپ بويىنشا باس پروكۋراتۋرانىڭ، ءبىلىم جانە عىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ، ىشكى ىستەر، ادىلەت، ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ، سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ وكىلدەرى باياندامالار جاسادى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا، ۆيتسە- پرەمەر مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ءبىرقاتار تاپسىرمالار بەردى.
اتاپ ايتقاندا، د س ءا د م- نە كامەلەتتىك جاسقا جەتپەگەندەر مەن جاستار اراسىنداعى سۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ بويىنشا 2015-2020 - جىلدارعا ارنالعان قوسىمشا ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە تاجىريبەلىك شارالار كەشەنىن ازىرلەۋ، ب ع م، ءى ءى م- مەن بىرىگىپ سۋيتسيدكە بارۋ قاۋپى بار كامەلەتتىك جاسقا جەتپەگەن جاسوسپىرىمدەرگە كومەك كورسەتۋ الگوريتمىن جاساپ، بەكىتۋ قاجەت.
ب ع م- عا ي ن ي س ە ف-تىڭ كومەگىمەن سۋيتسيد قاۋپى مەن دەنساۋلىقتاعى پسيحيكالىق پروبلەمالاردى انىقتاۋ ءۇشىن ادىستەمەلىك قۇرال مەن ساۋالنامانى جاساپ شىعارۋ تاپسىرىلدى.
ءى ءى م جىنىستىق زورلىق- زومبىلىق ارەكەتتەرى ءۇشىن سوتتالعان ادامدارعا قاتىستى مەديتسينالىق سيپاتتاعى ءماجبۇرلى شارالاردى ەنگىزۋ، سونداي- اق قوعامعا جىنىستىق سيپاتتاعى قىلمىس جاساعان ادامدار، ولاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق مالىمەتتەر بازاسىن قۇرۋ بويىنشا ۇسىنىستار جاساۋ قاجەت.
ي د م- نە قاتىگەزدىك، زورلىق جانە كامەلەتتىك جاسقا جەتپەگەندەردىڭ پسيحولوگيالىق- ەموتسيالىق جاعدايىنا اسەر ەتەتىن وزگە دە كەلەڭسىز ارەكەتتەردى ناسيحاتتايتىن سايتتاردىڭ مونيتورينگىن جاساپ، سونداي-اق عالامتوردا قۇقىققا قارسى كونتەنتتىڭ تاراتىلۋىنا جول بەرمەۋ بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
وبلىستار، استانا جانە الماتى قالالارى اكىمدىكتەرى مەكتەپتەردى پسيحولوگتارمەن، الەۋمەتتىك پەداگوگتارمەن، مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرمەن جانە مەكتەپ ينسپەكتورلارىمەن تولىق جاساقتاۋلارى قاجەت.
سارسەنبىدە ۇكىمەت ۇيىندە ق ر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتايەۆ جاڭادان تاعايىندالعان ا ق ش- تىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى دجوردج البەرت كرولمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى اراسىنداعى ءتۇرلى اسپەكتىدەگى ىقپالداستىق، سونىڭ ىشىندە ەكونوميكالىق، گۋمانيتارلىق سالالارداعى بايلانىس تۋرالى پىكىر الماسىلدى.
باقىتجان ساعىنتايەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان 5 ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما، «100 ناقتى قادام» - ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىن ايتىپ، اتالعان رەفورمالاردىڭ قازاقستان مەن اقش ارىپتەستىگىنە قوسىمشا سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
تاراپتار قازاقستاننىڭ د س ۇ- عا مۇشە بولۋى رەسپۋبليكاعا جاڭا ەكونوميكالىق كوكجيەك اشاتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىردى. وتاندىق كاسىپورىندار ءۇشىن شەتەلدىك نارىقتارعا شىعۋعا جول اشىلادى، ال تۇتىنۋشىلار تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى تاڭداۋدا كەڭ مۇمكىندىكتەرگە يە بولادى.
باقىتجان ساعىنتايەۆ ا ق ش ەلشىسىن جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالۋىمەن قۇتتىقتاپ، ءوزارا ءتيىمدى قازاقستاندىق- امەريكاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ودان ءارى جالعاساتىندىعىنا ءۇمىت ارتاتىنىن جەتكىزدى.
بەيسەنبى كۇنى ق ر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپاربايەۆ اقمولا وبلىسىنداعى « ۇيقى اۋرۋىمەن» بەلگىلى كالاچي اۋىلىندا بولدى.
ساپار بارىسىندا ۆيتسە-پرەمەر ەسىل اۋدانىنداعى كالاچي ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدە الەۋەتى تومەن، كەلەشەگى جوق ەلدى مەكەننىڭ حالقىن وبلىستىڭ وزگە وڭىرلەرىنە كوشىرۋ ماسەلەسىن تالقىلادى.
«بۇگىن مەن ارنايى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن حالىقتىڭ جاعدايىن بىلۋگە كالاچي اۋىلىنا كەلدىم. بۇگىنگى كۇنى عالىمدار ءۇشىن كالاچي حالقىن دۇرلىكتىرىپ وتىرعان دەرتتىڭ ناقتى سەبەبىن اشىپ ايتۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان، مۇندا چەحيا ەلىنەن، ماسكەۋ جانە ورتا ازيادان كەلگەن عالىمدار جۇمىس ىستەپ جاتىر. جاقىندا ەلباسىنىڭ توراعالىعىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ءوتىپ، وندا وسى كالاچيدەگى « ۇيقى اۋرۋى» ءسوز بولىپ، ۇكىمەتكە ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. قازىرگى كەزدە حالىقتى ءقاۋىپسىز جەرلەرگە كوشىرۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر»، - دەيدى بەردىبەك ساپاربايەۆ.
بۇگىنگى كۇنى حالىق اراسىندا «ۇيقىلى اۋىل» اتانىپ كەتكەن كالاچي مەن كراسنوگورسك ەلدى مەكەندەرىنەن بارلىعى 65 وتباسى كوشىرىلگەن ەكەن. ولاردىڭ دەنى بالالى وتباسىلار. وسى ورايدا، وبلىس اكىمى ەڭ الدىمەن بالالار مەن كراسنوگورسك تۇرعىندارىنا باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعاندىعىن العا تارتتى. سونداي-اق، ەشكىمنىڭ دە كۇشتەپ كوشىرىلمەيتىنىن ەسكەرتتى.
ءوز كەزەگىندە تۇرعىندار كوشىرىلگەن كەزدە، جۇمىسقا ورنالاسۋ جانە جاڭا پاتەرلەرىن جەكەشەلەندىرۋ ماسەلەسىن ايتىپ شاعىمداندى. وسى ورايدا، ۆيتسە- پرەمەر كوشىرىلگەن ادامداردىڭ بارلىعى جۇمىسپەن قامتىلاتىنىن جانە ولاردىڭ جاعدايى ودان ءارى اكىمدىك باقىلاۋىندا بولاتىنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. ءتىپتى، جالپى مۇنداعى جاعدايدىڭ تىكەلەي ەلباسىنىڭ باقىلاۋىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ال، جەكەشەلەندىرۋ ماسەلەسى زاڭ اياسىندا شەشىلەتىنىن جەتكىزدى.
بۇدان كەيىن بەردىبەك ساپاربايەۆ كراسنوگورسك جانە كالاچي تۇرعىندارى ءۇشىن ەسىل قالاسىندا سالىنىپ جاتقان 73 جانە 45 پاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. سونداي-اق، ەسىل اگروتەحنيكالىق كوللەدجىندە بولىپ، وقۋ زەرتحانالارى، شەبەرحانالارىمەن تانىسىپ، ستۋدەنتتەردىڭ عىلىمي- تەحنيكالىق جوبالارىنىڭ كورمەسىن تاماشالادى.
وسى كۇنى ۇكىمەت ۇيىندە ق ر پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ ق ح ر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ ۆيتسە-پرەمەرى، ق ك پ و ك ساياسي بيۋروسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى چجان گاوليمەن كەزدەسۋ وتكىزدى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا تاراپتار قازاقستان- قىتاي ارىپتەستىگىنىڭ، اتاپ ايتقاندا، ساۋدا- ەكونوميكالىق سالاداعى، يندۋستريالاندىرۋ، ينۆەستيتسيالار، ساۋدا- لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىم جانە قارجى سەكتورى سالالارىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
سونداي- اق كارىم ءماسىموۆ پەن چجان گاولي بۇدان بۇرىن قول جەتكىزىلگەن، سونىڭ ىشىندە جاڭا بىرلەسكەن وندىرىستەر قۇرۋ جانە وندىرىستىك قۋاتتاردى قىتايدان قازاقستان اۋماعىنا كوشىرۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارىسىن قارادى. قىتاي دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى قازاقستاننىڭ د س ۇ- عا كىرۋىمەن قۇتتىقتادى جانە بۇل وقيعا ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
كەلىسسوزدەر قورىتىندىلارىمەن ق ر ۇكىمەتى مەن ق ح ر ۇكىمەتى اراسىندا ينسپەكتسيالىق- تەكسەرۋ كەشەندەرىن، كومپيۋتەرلىك توموگرافيا فۋنكتسياسىمەن جۇكتى سكانەرلەۋ ءۇشىن تەكسەرۋ جۇيەلەرىن جانە ادامداردىڭ دەنەلەرىن تەكسەرۋ جۇيەلەرىن قايتارىمسىز بەرۋ جونىندە كەلىسىمگە قول قويىلدى.
اۆتور: ءابۋ-اسقار مەكەش ۇلى
