قازاق ەلى 19 جىل كۇتكەن حابار
وسىلايشا، 19 جىل كۇتكەن قۋانىشتى حابار 22 -ماۋسىم كۇنى تارالىپ، ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قازاقستان حالقىنا ارنايى ۇندەۋ جاريا ەتتى.
«بۇگىندە ساۋدا- ساتتىعىمىزدىڭ 90 پروسەنتى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە ەلدەرگە تيەسىلى. قازاقستان شەتەلدىك ينۆەستورلار مەن سەرىكتەستەر ءۇشىن بۇرىنعىدان دا تارتىمدى بولا تۇسەدى. جاڭا وندىرىستەر مەن جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىكتەر تۋادى.
ءبىز بۇل ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن 19 جىل تاباندى تۇردە جۇمىس جۇرگىزدىك، كەلىسسوزدەر وڭاي بولعان جوق. وسى جىلدارى ءبىزدىڭ ۇكىمەت جانە ساراپشىلارىمىز ەلىمىزگە ءتيىمدى شارتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن تالماي ەڭبەك ەتتى. ءبىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تالاپتارىن ۇشتاستىرا الدىق. بۇل رەتتە ۇلتتىق مۇددەلەرىمىزدى دە قورعاي بىلدىك. د س ۇ- عا مۇشە بولۋ - كۇللى قازاقستاننىڭ جەڭىسى. بۇل - ەلىمىزدىڭ جاھاندىق ەكونوميكانىڭ بولىنبەس بولشەگى رەتىندە مويىندالۋىنىڭ ايعاعى. ۇيىم مۇشەلىگىنە بەس حالىقتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋعا كىرىسكەن كەزەڭدە قادام باسۋىمىزدىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار»، - دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن بۇل د س ۇ- نىڭ تاريحىنا توقتالار بولساق، حالىقارالىق ساۋدا ەرەجەلەرىن ىمىراشىلدىق ۇستانىمدارى نەگىزىندە رەتتەيتىن حالىقارالىق ەكونوميكالىق ۇيىم 1995 -جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ جۇمىس ىستەي باستاعان بولاتىن. باستاپقى ۋاقىتتا بۇل ۇيىمنىڭ قاتارىنان 77 مەملەكەت تابىلسا، اراعا 10 -جىل سالىپ ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ سانى 149 مەملەكەتكە جەتكەن ەدى. ال بۇگىندە دسۇ- عا مۇشە مەملەكەتتەر سانى 161 بولىپ وتىر. ساناۋلى ايلاردان كەيىن ولاردىڭ قاتارىن قازاق ەلى دە تولىقتىرا تۇسەتىندىگى انىق.
حالىقارالىق ساۋدا- ساتتىقتىڭ ىركىلىسسىز جۇرگىزىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋ ءۇشىن قۇرىلعان ۇيىمنىڭ باستى قاعيداتىنا سايكەس الەمدىك ساۋدا جۇيەسى 5 ۇستانىم اياسىندا ورىستەۋى ءتيىس. ياعني، ەڭ بىرىنشىدەن، ساۋدادا كەمسىتۋشىلىككە جول بەرىلمەيدى.
دەمەك، كەز كەلگەن مەملەكەت كەلەسى مەملەكەتتىڭ ەكسپورتى مەن يمپورتىنا شەكتەۋ قويۋعا قۇقى جوق. ەكىنشىدەن، ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردە ساۋدا كەدەرگىلەرى، ياعني، ەكىنشى ەلدەن كەلەتىن يمپورتقا قويىلاتىن كولەمدىك شەكتەۋى بولماۋى ءتيىس. ۇشىنشىدەن، شەتەلدىك كومپانيالار، ينۆەستورلار مەن ۇكىمەتتەر قولدانىستاعى ساۋدا شارتتارىنىڭ كەنەتتەن جانە ءبىر تاراپتىڭ ەركىمەن وزگەرتىلمەيتىنىنە كەپىلدىك بەرۋى شارت.
تورتىنشىدەن، حالىقارالىق ساۋداداعى باسەكەلەستىكتى ىنتالاندىرۋى قاجەت. ال سوڭعىسى جوعارى دامىماعان مەملەكەتتەر ءۇشىن حالىقارالىق ساۋدادا جەڭىلدىكتەر جاساۋ كەرەك.
مىنە، وسىنداي ۇستانىم نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن ۇيىمعا قازاقستان جىل سوڭىنا دەيىن تولىق مۇشە بولاتىندىعى كۇتىلۋدە. ارينە، باستاپقى كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرى ءۇشىن ءبىراز قيىندىقتار تۋىنداۋى مۇمكىن. ويتكەنى، ەلىمىز ەركىن ساۋدا ايماعىنا ەنگەننەن كەيىن سىرتتان ارزان شەتەلدىك تاۋاردىڭ اعىلاتىندىعى ءسوزسىز. ال بۇل ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەرىمىزگە ساپالى ءارى قۇنى ارزان تاۋار وندىرۋگە يتەرمەلەيتىندىگى انىق. قالاي دەسەك تە، 19 جىل كۇتكەن توق ءجىبىدى. قازاقستان الداعى ۋاقىتتا قاتارىندا 161 مەملەكەت كىرەتىن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە ساۋدا- ساتتىعىن جانداندىرىپ، الەمنىڭ وزىق مەملەكەتتەرىنىڭ ساپىنا قوسىلۋعا ۇمتىلارى ءسوزسىز.
اۆتور: مارلان جيەمباي
