سةيفؤللين ساكةن (سادؤاقاس) (1894-1938) قازاقتئث اتاقتئ اقئنئ، جالئندئ جازؤشئسئ

938) قازاقتئث اتاقتئ اقئنئ، جالئندئ جازؤشئسئ، دارئندئ دراماتؤرگ، بئلئكتئ ذستاز، مةملةكةتتئك قايراتكةرئ، قازاقستاننئث قازاق ادةبيةتئنئث نةگئزئن قالاؤشئلاردئث ءبئرئ. قازاق كسر-ئنئث حالئق كوميسسارلارئ كةثةسئنئث العاشقئ ءتوراعاسئ بولعان.

سةيفؤللين ساكةن (سادؤاقاس) (1894-1938) قازاقتئث اتاقتئ اقئنئ، جالئندئ جازؤشئسئ

قاراعاندئ وبلئسئ اق ادئر (قازئرگئ شةت اؤدانئ) اؤدانئ قاراشئلئك قئستاعئندا دذنيةگة كةلگةن. نئلدئدةگئ ورئس-قازاق، اقمولاداعئ باستاؤئش پريحود مةكتةبئندة، قالالئق ءذش كلاستئ ؤچيليششةدة وقئعان.

1914 جئلئ قازان قالاسئندا «وتكةن كذندةر» دةپ اتالعان تذثعئش ولةثدةر جيناعئن باستئرئپ شئعارعان. ومبئداعئ قازاق جاستارئنئث «بئرلئك» قاؤئمئ باسشئلارئنئث ءبئرئ بولعان. 1917 جئلئ بذعئلئدا مةكتةپ اشئپ، ورئس تئلئنةن ساباق بةرگةن. 1918 جئلعئ ساؤئردة «جاس قازاق مارسةلةزاسئن» جازئپ، 1 مامئردا «باقئت جولئندا» اتتئ پةساسئنئث بةتاشار قويئلئمئن كورسةتكةن.

اقتار كوتةرئلئس جاساپ، اقمولا سوأدةپشئلةرئن تذتقئنعا العان. ساكةن سةيفؤللين اتامان اننةنكوأتئث «ازاپ أاگونئنان»، 1919 جئلعئ ءساؤئردئث 3-دة ادميرال كولچاكتئث ومبئداعئ تذرمةسئنةن قاشئپ شئققان. 1920 جئلعئ مامئردئث 7-دة اقمولاعا قايتئپ ورالئپ، اتقارؤ كوميتةتئ ءتوراعاسئنئث ورئنباسارئ جانة اكئمشئلئك ءبولئمئنئث مةثگةرؤشئسئ بولعان. وسئ جئلعئ قازاننئث 4-دة قازاق كةثةس اأتونوميالئق رةسپؤبليكاسئن جاريالاعان كةثةستةردئث ءبئرئنشئ قذرئلتاي سيةزئ دةلةگاتئ بولئپ قاتئسقان، ورتالئق اتقارؤ كوميتةتئ پرةزيديؤمئنئث مذشةسئ بولئپ سايلانعان. جةر-سؤ كوميسسياسئنئث جذمئسئنا جانة باسپاءسوز ئسئنة باسشئلئق جاساعان. «ةثبةكشئ قازاق» گازةتئنئث رةداكتورئ، حالئق اعارتؤ كوميسسارئنئث ورئنباسارئ، قازاق كسئر حالئق كوميسسارلارئ كةثةسئنئث ءتوراعاسئ، حالئق اعارتؤ كوميسسارياتئ جانئنداعئ عئلئم ورتالئعئنئث ءتوراعاسئ، قازاقستان پرولةتار جازؤشئلارئ اسسوسياسياسئنئث باسشئسئ، ب ك(ب)پ قازاقستان ولكةلئك كوميتةتئنئث پارتيا تاريحئ ءبولئمئنئث مةثگةرؤشئسئ، قئزئلورداداعئ حالئق اعارتؤ ينستيتؤتئنئث، تاشكةنتتةگئ قازاق پةداگوگيكالئق ينستيتؤتئنئث ديرةكتورئ، «جئل قذسئ» الماناعئ، «جاثا ادةبيةت» جؤرنالئ باسشئسئ، قازاقتئث مةملةكةتتئك ينستيتؤتئنئث دوسةنتئ، «ادةبيةت مايدانئ» جؤرنالئنئث رةداكتورئ، قازاقتئث كوممؤنيستئك جؤرناليستيكا ينستيتؤتئنئث پروفةسسورئ قئزمةتتةرئن اتقارعان. وسئ كةزدة جاثا ءومئر جولئندا كذرةسكة شاقئرعان «اساؤ تذلپار» ولةثدةر جيناعئ، «باقئت جولئنا»، «قئزئل سذثقارلار» اتتئ پةسالارئ، «دومبئرا»، «ةكسپرةسس»، «تذرمئس تولقئنئندا» اتتئ پوةتيكالئق جيناقتارئ جارئق كورگةن. جاثاشئل اقئن پوةزيا مةن دراماتؤرگياعا كوپ جاثالئقتار ةنگئزدئ. ولةثنئث ءتذرئ مةن مازمذنئندا تذبةگةيلئ وزگةرئس جاساپ، قازاق حالقئنئث پوةتيكالئق ءداستذرئن دامئتتئ.

س.سةيفؤللين ومئردة دة، ادةبيةتتة دة بةلسةندئ كذرةسكةر بولدئ. «كوكشةتاؤ»، «قئزئل ات» داستاندارئندا زامانالئق ماسةلةلةر كورسةتئلگةن. «قئزئل اتتا» 30-جئلداردئث باس كةزئندة قازاقستاننئث اؤئل شارؤاشئلئعئندا ورئن العان اسئرا سئلتةؤ وقيعالارئ سئنالادئ. «اقساق كيئك»، «اققؤدئث ايرئلؤئ» شئعارمالارئندا تؤعان دالانئث تابيعاتئن، ادامنئث ئشكئ سةزئم كذيلةرئن سؤرةتتةيدئ.

س.سةيفؤللين پروزا، دراماتؤرگيا، ادةبي سئن، ادةبيةت تانؤ سالالارئندا كورنةكتئ ةثبةك ةتتئ. «جذباتؤ» اثگئمةسئ - ساكةننئث قازاق ايةلئنة ارنالعان العاشقئ پروزالئق، شئعارماسئ. «جةمئستةر، «ءبئزدئث تذرمئس»، «سول جئلداردا» تؤئندئلارئندا زامانداستار ءومئرئ بةينةلةنگةن. س.سةيفؤللين قازاق حالقئنئث پاتشالئق ةزگئگة قارسئ كذرةسئن «تار جول، تايعاق، كةشؤ» اتگئ تاريحي-مةمؤارلئق رومانئندا كورسةتةدئ. پؤبليسيستيكا سالاسئنئث دامؤئنا قوسقان ةثبةگئ باعا جةتپةس. قازاقتئث ةسكئ ادةبيةت نذسقاؤلارئن جيناؤ، زةرتتةؤ، باستئرؤ ئسئمةن دة شذعئلداندئ. ونئث قاتئسؤئمةن «قازاقتئث ةسكئ ادةبيةت نذسقاؤلارئ»، «باتئرلار»، «اقان سةرئ - اقتوقتئ»، «ءلايلئ - ءماجنذننئث» قازاقشا اؤدارماسئ جارئق كوردئ. «قازاق ادةبيةتئ» كئتابئ - وسئ سالاداعئ العاشقئ زةرتتةؤ ةثبةكتةرئنئث ءبئرئ. حالئق ادةبيةتئ ماتةريالدارئن مول جيناپ، پايدالانعان بذل زةرتتةؤئندة قازاق اؤئز ادةبيةتئ ذلگئلةرئن جانرلئق جاعئنان جئكتةپ، يدةيالئق-كوركةمدئك تالداؤلار جاسايدئ. س.سةيفؤللين قازاق ادةبيةتئنةن مةكتةپتةرگة وقؤلئق جازؤ ئسئنة دة قاتئسقان. قازاق ادةبيةتئنئث كادرلارئن دايارلاؤعا كوپ كذش سالدئ، سول تذستا ادةبيةتكة كةلگةن قالامگةرلةر م.قاراتايةأ.، ك،بةكحوجين، ج.ساين، تاعئ باسقالارئ س.سةيفؤلليننئث كومةگئنة سذيةنگةن. س.سةيفؤللين ولاردئث العاشقئ كئتاپتارئن باستئرؤعا كومةكتةسئپ، العئ سوزدةرئن جازعان. جازؤشئنئث شئعارمالارئ بئرنةشة رةت شةت تئلدةرئنة اؤدارئلعان. ول 1936 جئلئ قازاق ادةبيةتئ مةن ونةرئنئث موسكأادا وتكةن ءبئرئنشئ ون كذندئگئنة قاتئستئ. قازاق جازؤشئلارئ ئشئنةن تذثعئش رةت ةثبةك قئزئل تؤ وردةنئمةن ماراپاتتالعان.

س.سةيفؤلليننئث ءومئرئ مةن شئعارمالارئ تؤرالئ س.مذقانوأتئث «ساكةن سةيفؤللين» پةساسئ، ع.مذسئرةپوأتئث «كةزدةسپةي كةتكةن ءبئر بةينة» پوأةسئ،ا.تاجئبايةأ، ا.توقماعانبةتوأ، ق.بةكحوجين، تاعئ باسقالاردئث پوةمالارئ، ة.ئسمايئلوأ، س.قيرابايةأ، ت.كاكئشةأ، تاعئ باسقا عالئمداردئث ادةبي زةرتتةؤلةرئ، ةستةلئكتةرئ جارئق كورگةن. 1938 جئلئ قؤعئن-سذرگئنگة ذشئراپ، الماتئدا اتئلدئ. 1958 جئلئ اقتالعان.

س.سةيفؤللين ةسئمئمةن كوپتةگةن اؤئل، ةلدئ مةكةندةر، تةاتر، مةكتةپ، كئتاپحانا، كوشةلةر اتالادئ. 1985 جئلدان سةلينوگراد قالاسئندا (قازئرگئ استانا قالاسئ) س.سةيفؤللين مذراجايئ جذمئس ئستةدئ.

دةرةك كوزئ:

قازاقستان ذلتتئق ةنسيكلوپةدياسئ 7 توم

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى