بورالدايداعى ساق قورعاندارى 18-19 - عاسىرلاردا اياۋسىز تونالعان - سەرجان ساروۆ
وسى شارا اياسىندا الماتى قالاسى مۋزەيلەر بىرلەستىگىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى سەرجان ساروۆ قازاقپارات ءتىلشىسىنىڭ ءبىرقاتار سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
- سەرجان مىرزا، بورالدايداعى ساق قورعاندارىندا قانشا قورىم بار؟
- الماتى قالاسى بويىنشا قازاقستانداعى تاريحي- مادەني ەسكەرتكىشتەر تىزىمىنە 28 نىسان كىرگەن. جالپى، ەلىمىز، بويىنشا 25 مىڭنان استام تاريحي مادەني ەسكەرتكىش بار. ال، بورالدايداعى ساق قورعاندارى قازىرگى ۋاقىتتا 430 گەكتار جەردى قامتىپ جاتىر. مۇندا 47 ساق قورعانى، 200-دەن استام ءۇيسىن قورعانى ورنالاسقان.
- قورعانداردا كىمدەر جەرلەنگەن؟
- بۇل قورعانداردا سول زامانداعى ەل بيلەگەن تۇلعالار جەرلەنگەن. بولاشاقتا بۇل تاريحي ورىن اشىق اسپان استىنداعى مۇراجايعا اينالماق. جالپى، ونداي ورتالىق الەمدە ەكى مەملەكەتتە بار. ءبىرى - ماجارستاننىڭ بۋداپەشت قالاسىندا، ەكىنشىسى - كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ كەندجۋ قالاسىندا. سول تاريحي ورتالىقتار ۇلگىسىندە جاسالىپ جاتقان جوبالاردىڭ ءبىرى - وسى بورالدايداعى ساق قورعاندارى. ايتا كەتەتىن جايت، الماتى قالاسىندا كوپتەگەن ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر بار، ونىڭ كوبىسى اپاتتى جاعدايدا. سەبەبى، ونىڭ اينالاسىندا كۇن سايىن قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سوندىقتان، جىل سايىن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز. ناتيجەسىندە، ول جەرلەردەن قولا قازان، كەراميكالىق ىدىستار، التىننان جاسالعان اشەكەي بۇيىمدار تابىلادى. تابىلعان بۇيىمدار الماتى قالاسى مۇراجايىنىڭ ەكسپوزيتسياسىنا قويىلىپ وتىر.
- بورالدايداعى ساق قورعاندارىنان قانداي تاريحي جادىگەرلەر تابىلعان؟
- بۇل قورعاندارعا ناقتى قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن جوق. بۇل قورعاندار ءوز زامانىندا، سوسىن 18-19 - عاسىردا اياۋسىز تونالعان. قازىر قورعاندارعا بارىپ قاراساڭىز، ۇستىڭگى بەتتەرى ويىق ەكەنىن كورەسىز. بۇل - ۇرلانعاننىڭ بەلگىسى. الايدا، ءبىز ءۇمىتسىز ەمەسپىز. سەبەبى، 1969 -جىلى التىن ادام تابىلعان قورىم دا تونالعان بولاتىن. ۇرىلار التىن ادام قورىمىن توناعاندا ونىڭ ەكى كامەرالى قورىم ەكەنىن بىلمەگەن بولسا كەرەك. كەمەل اقىشيەۆ ەكىنشى كامەراسىندا جاتقان ادامدى تاپقان. سول سەبەپتى، بورالدايداعى ساق قورعاندارى تۇرعان اۋماق، 430 گ ا جەر قورشالعان. بولاشاقتا تاريحي جادىگەرلەر تابىلۋى مۇمكىن.
- ءسوزىڭىزدىڭ باسىندا اشىق اسپان مۇراجايى بولادى دەدىڭىز، قاشان قالاي جۇزەگە اسادى؟
- قازىرگى ۋاقىتتا عىلىمي جۇمىستارعا قاراجات بولىنگەن. عىلىمي جۇمىستار تۋريستەرگە ارنالعان ورىن قالاي بولۋى كەرەك، مۇراجاي قالاي ورنالاسۋى قاجەت دەگەن سەكىلدى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى. بولاشاقتا جەكە قورىق مۋزەي بولىپ قۇرىلۋى مۇمكىن. جالپى، كەلەشەكتە ءۇش باعىت بويىنشا، جۇزەگە اسىرىلايىن دەپ وتىر. ءبىرىنشى، ءبىر- ەكى قورعانعا قازبا جۇمىسىن جۇرگىزىپ، قۇرىلىسىن سول كۇيى قالدىرىپ، مۋزەي رەتىندە تۋريستەرگە كورسەتۋ جوسپاردا بار. ساياحاتشىلار قورعاننىڭ قالاي سالىنعانىن، ادامنىڭ قالاي جەرلەنگەنىن كورەدى. ەكىنشى باعىتى، ءارتۇرلى داۋىرلەردەگى ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردىڭ ماكەتى جاسالىپ، قۇراستىرىلادى. ونى تۋريستەر اربامەن ءجۇرىپ تاماشالايدى. ءۇشىنشى باعىت - تۋريستەر ءۇشىن اشىلاتىن ورتالىق. وندا ۇلتتىق بۇيىمدار، كادەسىيلار ساتىلادى. ارحەولوگيا بويىنشا شەبەرلىك سىنىپتارى بەرىلەدى. بۇل جوبا الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە.
- ۋاقىت ءبولىپ، سۇحباتتاسقانىڭىزعا راحمەت.
اۆتور: الماس مۇقاش ۇلى
