قازاقپارات كۇنتىزبەسى: 17- ءساۋىر

اتاۋلى كۇندەر

حالىقارالىق كوفە كۇنى

الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە كوفەقۇمار جاندار مەن كاسىبي باريستالار وسى كۇندى مەرەكە رەتىندە تويلايدى.

كوفە مەرەكەسىن تويلايتىن كۇنگە قاتىستى داۋلار بارشىلىق. ءبىراق نەگىزگى داتالار رەتىندە 17- ءساۋىر مەن 29- قىركۇيەكتى اتاۋعا بولادى.

ادەتتە كوفە كۇنى كوفە فەستيۆالدارى، ءتۇرلى اكتسيالار وتكىزىلەدى.

بۇكىل الەمدىك گەموفيليا كۇنى

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن دۇنيەجۇزىلىك گەموفيليا فەدەراتسياسى باستاماسىمەن 1989-جىلدان باستاپ دۇنيەجۇزىلىك گەموفيليا كۇنى جىل سايىن اتالىپ وتەدى. گەموفيليا - بۇل قاننىڭ ۇيىماۋى. ەڭ اۋىر گەنەتيكالىق سىرقاتتاردىڭ ءبىرى.

بۇگىنگى كۇننىڭ دارىلىك زاتتارى گەموفيلياعا شالدىققان ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىردى. ياعني ولاردى ۋاقىتىلى قابىلداۋدىڭ ارقاسىندا تولىققاندى ءومىر سۇرۋگە، ءبىلىم الىپ، جۇمىس ىستەپ، وتباسىن قۇرۋعا بولادى.

ەستە قالار وقيعالار

1930-جىلى قازاقستاندا كەزەكتى حالىق كوميسسارى جانە رەسپۋبليكا پروكۋرورى بولىپ بوران ايتماعامبەتوۆ (1901-1938) تاعايىندالدى. بۇل لاۋازىمدا ول 2 جىلداي جۇمىس ىستەپ، رەپرەسسيا جىلدارى جازاعا ۇشىراعان.

1991-جىلى كوركەم-ادەبي جانە قوعامدىق-ساياسي «نيۆا» جۋرنالىنىڭ العاشقى سانى جارىق كوردى. بۇل جۋرنالدىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى جانە رەداكتورى اقىن، جازۋشى ۆلاديمير گۋنداريەۆ.

2006-جىلى لوندونداعى البەرت-حوللدا «بابالار اۋەنى» اتتى قازاق فولكلورىنىڭ مەرەكەسى ءوتتى. وندا «تىلەپ» كومپوزيتسياسى كومپاكت-ديسكىسىنىڭ تانىستىرىلىمى بولدى. كومپوزيتسيانىڭ اۆتورى - بەلگىلى اعىلشىن كومپوزيتورى كارل دجەنكينس.

جەتى بولىمنەن تۇراتىن «تىلەپ» كومپوزيتسياسىندا قازاقتىڭ حالىق مۋزىكاسى، اباي اندەرى، قورقىت پەن ىقىلاس كۇيلەرى، تىلەپ اسپانتاي ۇلىنىڭ قوبىز سارىنى شەبەر قيۋلاستىرىلعان. اتالمىش شىعارمانىڭ تانىستىرىلىمىنا لوندوننىڭ سيمفونيالىق وركەسترى، اتاقتى سكريپكاشى مارات بيسەنعاليەۆ، فينليانديانىڭ حالىق حورى، استاناداعى «تىلەپ» قوبىزشىلار كۆارتەتى مەن قازاق حالىق اسپاپتارى وركەسترى قاتىستى.

2013-جىلى نيۋ-يوركتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن سۋرينام رەسپۋبليكاسى اراسىندا ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستار ورناتىلدى. ەكى ەلدىڭ تۇراقتى وكىلدەرى بىرلەسكەن كومميۋنيكەگە قول قويدى.

قازاقستاندىق تاراپتان قۇجاتقا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ب ۇ ۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلى، ەلشى ءبىرعانىم ءايتىموۆا، سۋرينام تاراپىنان وسى ەلدىڭ ب ۇ ۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلى حەنري ماك دونالد قول قويدى.

2013-جىلى قاراعاندىعا «براتينا» جوعارى حوككەي ليگاسى چەمپيونىنىڭ كۋبوگى جەتكىزىلدى. كۋبوك اۋە مەن جەردە ونى بۇلىنۋدەن قورعايتىن ارنايى فۋتليارعا سالىنعان. بيىكتىگى ءبىر مەتر كۋبوكتىڭ سالماعى 20 كەلىگە جۋىق. ونىڭ باسىم بولىگى كۇمىستەن تۇرادى. سونداي-اق، «براتينا» كۋبوگىنا التىن جالاتىلعان جانە اعاش (جاڭعاق) قولدانىلعان.

2014-جىلى قازعارىش تەڭىزدەگى لوكالدى ديففەرەنتسيالدى ستانسانى (ت ل د س) قابىلداپ الدى. قازاقستانداعى دالدىگى جوعارى سپۋتنيكتىك ناۆيگاتسيا جۇيەسىنىڭ ستانساسى ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى باۋتينو پورتىنا ورناتىلدى. ت ل د س جانە گلوناسس/gps عارىش ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەرىنىڭ قىزمەت ەتۋى تۋرالى جەدەل اقپارات كاسپيي تەڭىزىنىڭ قازاقستان سەكتورىنداعى كەمەلەردىڭ قاۋىپسىز ءجۇزۋىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى.

2014-جىلى مەملەكەت باسشىسى الماتى قالاسىنىڭ شەكارالارىن وزگەرتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. ەندى ونىڭ قۇرامىنا الماتى وبلىسىنىڭ جالپى اۋدانى 23200 گەكتار جەرى، سونىڭ ىشىندە ىلە اۋدانى (604,6 گەكتار)، قاراساي اۋدانى (16069,7 گەكتار) جانە تالعار اۋدانى (6525,7 گەكتار) كىردى.

2014-جىلى ق. ي. ساتبايەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكا ۋنيۆەرسيتەتىندە عارىش اپپاراتتارىنىڭ ۇشۋىن باسقارۋعا ماماندانعان وقىتۋ-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى اشىلدى. ورتالىقتىڭ اشىلۋى قازاقستاننىڭ عارىش سالاسىن دامىتۋىنا يگى اسەرىن تيگىزەدى.

2017-جىلى رەجيسسەر اقان ساتايەۆتىڭ «اناعا اپارار جول» فيلمى بىشكەكتەگى «اق ءىلبىس» VI ۇلتتىق كينوسىيلىعىن تابىستاۋ راسىمىندە ورتالىق ازياداعى ۇزدىك فيلم اتاندى. باس پروديۋسەر ءاليا نازاربايەۆا مەن رەجيسسەر اقان ساتايەۆتىڭ بىرلەسىپ شىعارعان «اناعا اپارار جول» اتتى تۋىندىسى ءۇش نوميناتسيا بويىنشا، اتاپ ايتساق، «ورتالىق ازيانىڭ ۇزدىك ءفيلمى»، «ورتالىق ازيانىڭ ۇزدىك اكتەرى» (ۇمىتكەر بولعان - اكتەر ءادىل احمەتوۆ)، «ورتالىق ازيانىڭ ۇزدىك اكتريساسى» (ۇمىتكەر بولعان - اكتريسا التىناي نوگەربەك) نوميناتسيالارى بويىنشا قاتىستى.

2017-جىلى يسپانيانىڭ ورتالىعىنداعى تولەدو پروۆينتسياسىنىڭ لاس-ۆەنتاس-كون-پەنيا-اگيلەرا قالاسىندا قازاقتىڭ ءداستۇرلى كيىز ءۇيى تىگىلدى. ونى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قورى كارمەن ارناۋ مۋرو قورىنا سىيعا تارتتى. ديامەترى 6,5 مەتر، بيىكتىگى 4 مەتر كەلەتىن كيىز ءۇيدىڭ ءىشى جيھازدارمەن، اشەكەيلەرمەن تولتىرىلدى.

2018-جىلى قازاقستاندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ وداعى قۇرىلدى. وداق ەلدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىن بيلىك ورگاندارىمەن ديالوگ ارقىلى، ق ر «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ الاڭىندا جىلجىتۋ ءۇشىن سالانى دامىتۋدىڭ باستى ستراتەگيالىق باعىتتارى بويىنشا ءبىرىڭعاي ۇستانىمدى جاساپ شىعۋدى الدىنا ماقسات ەتىپ قويدى.

2018-جىلى ەۋروپا جانە ورتالىق ازيانىڭ نەسيە مالىمەتتەرى پروۆايدەرلەرىنىڭ قاۋىمداستىعى قۇرىلدى. باكۋدە قازاقستان، ازەربايجان، بەلارۋس، گرۋزيا، قىرعىزستان، تاجىكستان، ۋكراينا جانە وزبەكستان ەلدەرىنىڭ نەسيە رەەسترلەرى جانە بيۋرولارىنىڭ وكىلدەرى قۇرىلتاي قۇجاتتارىنا قول قويدى.

2019-جىلى ءداستۇرلى ءانشى ۇلجان بايبوسىنوۆا وزبەكستاننىڭ تەرمەز قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق باحشى (جىرشى) فەستيۆالىندە جەڭىمپاز اتاندى.

بەس كۇنگە سوزىلعان شاراعا قازاقستان، كورەيا، موڭعوليا، مالايزيا، ماجارستان، سەربيا، باشقۇرتستان، تۇرىكمەنستان، تۇركيا، ازەربايجان، بولگاريا، قىرعىزستان سىندى 74 مەملەكەتتەن 160 تان استام ونەرپاز قاتىستى.

ۇلجان بايبوسىنوۆا «كورۇعلى» جىرىن ورىندادى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى