ءساندى استانا كەلبەتى: قالالىقتار 17 جىلدا قالاي وزگەردى

ول قالالىقتاردىڭ ءسان ۇلگىسى، كەلبەتى قالاي وزگەرگەنىن ءوز كوزىمەن كورگەندەردىڭ ءبىرى. بۇل تۋرالى جانە جالپى فەشن- يندۋسترياسىنىڭ دامۋى تۋرالى ويلارىن ولگا كريۋكوۆا قازاقپارات تىلشىسىنە ايتىپ بەردى

- ولگا، 17 جىل بۇرىن استانادا ءسان الەمى قانداي ەدى؟

- 2000 -جىلى استاناعا كەلگەنىمدە مۇنداي ديزاينەرلەر بولماعان ەدى. فەشن- يندۋستريا جاڭادان ءتاي- ءتاي باسىپ كەلە جاتقان ەدى. استانانىڭ جاڭادان بوي كوتەرۋىنە بايلانىستى تەك كوبىنە ۇلتتىق كيىمدەرگە سۇرانىس بولاتىن. ءىس تىگەتىن ىسمەرلەر دە جوقتىڭ قاسى ەدى. يندۋستريا دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق ەشتەڭە جوق ەدى. مەن ديزاينەر سياقتى ويىمدى ايتسام دا ونى تىگەتىن مامان بولمادى.

بۇل مەن ءۇشىن ەڭ قيىن تاجىريبە بولاتىن. شاعىن بيزنەس اشقان كۇننىڭ وزىندە، مەن ءوزىم جەتەكشى، ءارى تىگىنشى بولۋىم كەرەك بولدى. سونداي-اق تىككەن بۇيىمدارىڭدى كورسەتەتىن مودەلدەر دە جوقتىڭ قاسى ەدى. سوندىقتان مەن ءبىرىنشى جۇمىسىمدى مودەل اگەنتتىگىن اشۋدان باستادىم. ەندى ءىسىمدى دوڭگەلەتە باستاعان كەزدە، گليانەتس جۋرنالىنا ساپالى سۋرەت تۇسىرەتىن فوتوگراف تابۋ قيىنعا سوقتى. ايتەۋىر قيىندىقتىڭ ءبارىن ارتقا تاستاپ «مودنىي گورود - استانا» جۋرنالىن شىعاردىق. جۋرنال شىعارۋ دا وڭايعا تۇسكەن جوق. سەبەبى ول كەزدە جاقسى گرافيكالىق ديزاين جاسايتىن مامانداردىڭ تاپشىلىعى سەزىندى.

قازىر فەشن يندۋستريا مۇلدەم وزگەردى. بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا اسپان مەن جەردەي دەسەك بولادى. ادامدار وقۋ ءارى ىزدەنۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندى. ول ءۇشىن مۇمكىندىكتەر بارشىلىق. ماماندار ەۋروپاعا شىعا باستادى. مۇمكىندىگى جوقتار ينتەرنەت ارقىلى ونلاين كۋرستاردان ءوتتى. قازىرگى تاڭدا فەشن- يندۋستريا ودان ءارى دامي ءتۇسۋى ءۇشىن دە كوپ ەڭبەك ەتىلۋى كەرەك. ءالى دە الەمدىك ماسس- ماركەت ونىمدەرى ءبىزدىڭ تىككەن كيىمدەردەن ارزان. ولاي بولماۋى كەرەك. ءبىز ءوز وتاندىق ونىمدەرىمىزدى كيەتىن ۋاقىت جەتتى. ءقازىردىڭ وزىندە مودەلدەرگە، فوتوگرفتارعا ەشكىم تولەگىسى كەلمەيدى. ال مودەلدەر بولماسا ءبىز تىككەنىمىزدى قالاي كورسەتەمىز؟

- وسى ۋاقىت ارالىعىدا قالالىقتاردىڭ كەلبەتى، كيىم ۇلگىسى قالاي وزگەردى؟

- ارينە، ادامداردىڭ كەلبەتى قاتتى وزگەردى. قالانىڭ كوشەلەرىنەن ەپاتاجدى، كرەاتيۆتى كيىنگەن ادامداردى كورۋگە بولادى. ءبىراق ادامدار ءالى دە وزدەرىن شەكتەيدى. ءبىز كەرەمەت كولىك مىنگەنىمىزگە ماقتانامىز، ءبىراق قىزىل شالبار كيمەيمىز. ەۋروپامەن سالىستىرعاندا بىزدە ءالى دە ەسكىلىكتىڭ قۇرساۋى مىعىم. مەن بۇنى ءوزىمنىڭ ستۋدەنتتەرىمدى كورىپ ايتا الامىن. ولار وزدەرى دە ءالى باتىل ەمەس.

«سىزدەر، ءسان ۇلگىسىنىڭ وكىلىسىزدەر. ادامدار سەندەرگە قاراپ ۇيرەنۋى كەرەك» دەپ ايتامىن. بالكىم، بۇل قالانىڭ اكىمشىلىكتەگى الاتىن رولىنە بايلانىستى بولار. مۇندا درەسس- كود تالاپ ەتەتىن ۇلكەن كومپانيالار جەتەرلىك. دەگەنمەن، سىرتتان كەلىپ جاتقان اقپاراتتىڭ ىقپالى دا سەزىنەدى. قالپاق، بەرەت، شارف تاعاتىندار كوبەيىپ كەلەدى.

- استانالىق تۇتىنۋشىنى قالاي سۋرەتتەر ەدىڭىز؟

- 17 جىلدا ساتىپ الۋشىنىڭ كەلبەتى وزگەردى. ەگەر، بۇرىن برەند كيىمدەرىن تەك جالاقىسى جوعارىلار الا الاتىن بولسا، ءقازىر ورتاشا جالاقى الاتىندار دا ونداي كيىمدەردى ساتىپ الا الادى. ادامداردىڭ تالابى كۇشەيىپ، تاڭداۋى كوبەيە باستادى. بۇگىندە ادامدار look دەمەكشى، كوڭىل- كۇيىنە قاراي كيىنە باستادى. اياق كيىمنەن اشەكەيگە دەيىن. كيىم قۇنى دا وزگەرىسكە ءتۇستى. كەشكى كويلەكتەردى 18 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ 700-800 مىڭعا دەيىنگى باعادا ساتىپ الۋعا بولادى. ال تۇلەكتەر مەكتەپ بىتىرەتىن كەزدە كويلەكتەر 60-70 مىڭنان 150 مىڭعا دەيىن بارادى. اتا- انالارعا وبال، ارينە. مەن مەكتەپ ءبىتىرۋ كەشىنە گولليۆۋدتىڭ قىزىل كىلەمىنە شىققانداي ساندەنەتىن ادەت پايدا بولعانىن تۇسىنبەيمىن.

- ەر ادامدارعا قاتىستى نە ايتاسىز؟

- بۇل جەردە دە ەر ادامدار قايدا جۇمىس جاسايتىنىنا بايلانىستى كيىنەدى. ماسەلەن، وفيستە بولسا كوستيۋم، ءتىپتى بولماسا، دجينسى مەن كۇرتە كيەدى. الايدا، جاستار سانگە بەت بۇرا باستادى. ولار بالاعى تۇرىلگەن شالبار كيىپ، اشىق تۇستەر سارى، القىزىل، كوگىلدىر تۇستەر بەلەڭ الا باستادى. ەڭ العاش استاناعا كەلگەندە قارا، قوڭىر، سۇر كيىمدەردى كورىپ شوشىپ كەتكەنمىن.

- قازىر مۇسىلمان كيىمدەرىنە دە سۇرانىس ارتا باستادى. وسى باعىتتا ءسان الەمىندە قانداي وزگەرىس بولىپ جاتىر؟

- قازاقستاندا مۇنداي ۇلكەن باعىتتىڭ جاقسى دامۋى زاڭدى دەپ ويلايمىن. قازاق ديزاينەرلەرى باە سانگەرلەرىنىڭ ستيلىمەن جۇمىس جاساي باستادى. ەرەكشە اتاپ وتەر جايت، بۇل كيىمدەر قازىر تەك جابىندى ەمەس. وزىندىك ستيل پايدا بولدى.

- استانادا قازىر فەشن- يندۋستريا سالاسىندا قانشا ديزاينەر بار؟

- بۇل وتە كۇردەلى سۇراق مەن ءۇشىن. ءبىزدىڭ «Fashion Startup Kazakhstan» جوباسى اياسىندا ءبىرىنشى ماۋسىمدا 15 جاڭا ديزاينەر بولدى. ولار برەند جاساۋ جولىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان ادامدار. ەكىنشى ماۋسىمدا 10 ادام بولدى. سوندىقتان استانادا 40 ديزاينەر بار دەپ ناقتى ايتا الامىن. مۇنىڭ ءوزى استانادا ۇلكەن باسەكەلەستىكتى تۋدىرىپ وتىر. ويتكەنى ەۋروپا، قىتاي، تۇركيا تاۋارلارلارىنىڭ ساۋداسى دا قىزىپ تۇر.

- قازاقستاندىق ديزاينەرلەردىڭ جۇمىسىن جارمەڭكەدەن باسقا قايدا كورۋگە بولادى؟

- استانادا وتاندىق ديزاينەرلەردىڭ كيىمىن ساۋدالايتىن بۋتيكتەر سانى ارتىپ كەلەدى. سونداي- اق بۇل تەندەنسيا 2-3 جىلدان كەيىن دە جالعاسا بەرەدى دەپ ويلايمىن. بىزدە بايەر دەگەن تۇسىنىك بار. ياعني، بۋتيك يەسى بارىپ ءوزى فابريكالارعا تاپسىرىس بەرىپ، كيىم ساتىپ الادى. ال، ءبىزدىڭ وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ كيىمىن بايەرلەر الۋعا قورقادى. بۋتيك يەسى تاپسىرىس بەرگەنمەن سەح جۇمىسشىلارى ونى دەر كەزىندە تىگىپ بەرە الا ما ودان حابارسىز بولادى. تاۋار دەر كەزىندە بولماسا بايەر شىعىنعا باتۋى مۇمكىن. سوندىقتان بىزدە بۇل جۇيەنىڭ ورنىنا بالاما جۇيە پايدا بولدى. قازاقستاندىق ديزاينەرلەرگە بۋتيكتەردەن ورىن بەرىلەدى. ولار جوسپارعا باسىن اۋىرتپاي سۇرانىسقا قاراي تىگە بەرەدى. وسىنداي بۋتيكتەر كوبەيگەن سوڭ وتاندىق بايەرلەر بىزدەن تاپسىرىس الا باستايدى. ول زامان دا الىس ەمەس سياقتى. سول كەزەدە فەشن- يندۋستريا داميدى دەسەك بولادى.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت

اۆتور: گۇلميرا عوسمان-ءالي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى