قارت ساياحاتشى 1700 ك م جاياۋ ءجۇرىپ الماتىعا جەتتى- ۆيدەو
بۇگىن ول 1700 شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ، الماتىعا جەتتى. بۇل - ونىڭ جوسپارلى باعىتىنداعى 17 قالانىڭ بەسىنشىسى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى. ساياحاتشى الماتىدا ستۋدەنتتەرمەن كەزدەستى. ول جولداعى ەڭ كۇردەلى اۋماق - جەزقازعان- قىزىلوردا اراسى مەن تارازعا دەيىنگى تاۋ اسۋلارى بولعانىن ايتتى. سونداي-اق، اۋا رايى دا كەدەرگى كەلتىرەتىنىن جەتكىزدى. دەگەنمەن، ەشبىر كەدەرگىگە قاراماستان، ساپارىن جالعاستىرىپ كەلەدى. اقساقال «ۇلىتاۋدا بولدىڭ با؟» اتتى مارافونعا جەتى جىل دايىندالىپتى. قاراشا ايىنىڭ باسىنا دەيىن قازاقستاننىڭ 17 قالاسىن ارالاپ وتپەك. ول ءۇشىن جالپى العاندا 8000 شاقىرىم ءجۇرۋى كەرەك. «جولدا كەزدەسكەن ادامدار ءجيى توقتاپ، مەنى ءبىراز جولعا دەيىن جەتكىزىپ تاستاۋدى ۇسىندى. ءبىراق، مەن وزىمە بۇكىل قاشىقتىقتى جاياۋ ءوتىپ شىعامىن دەپ سەرت بەرگەنمىن. مەن وسى سەرتىمدى ساقتاۋىم كەرەك»، - دەدى سارسەنباي قوتىراشوۆ.
ول بارلىق جەردە ادامداردىڭ قۋانىشپەن قارسى الىپ، قولداۋ ءبىلدىرىپ جاتقانىنا ريزا. بۇل وعان جىگەر سىيلايتىنىن ايتتى. قارجىلاي دا، ازىق- تۇلىكپەن دە كومەك كورسەتكەندەر بولعان. مارافونشى الماتىدان قونايەۆ، تالدىقورعان، اياگوز قالالارىنا جول تارتادى، ودان ءارى اقتاۋعا جەتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«مەن شەتەلدە ەشقاشان بولعان ەمەسپىن. وسى ساپاردان سوڭ، كەلەسى جىلى مەككە مەن مەديناعا جاياۋ بارۋدى ارماندايمىن»، - دەيدى ول. ايتۋىنشا، تۋىستارى باستاپقىدا ونىڭ بۇل ساپارىنا قارسى بولعان. كەيىن قولداۋ ءبىلدىرىپتى. ول مۇنداي مارافونعا قاتىسقىسى كەلەتىندەردە ايقىن ماقسات پەن مىقتى دەنساۋلىق بولۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. اقساقالدىڭ قولداۋشى توبى دا بار. ونىمەن بىرگە ۇلىتاۋدان قىزىلورداعا دەيىن، شىمكەنتتەن الماتىعا دەيىن توپ جەتەكشىسى، ولكەتانۋشى باحتيار قوجاحمەتوۆ ەرىپ ءجۇردى.
«مەنىڭ كومەگىم قانداي بولدى؟ مەن وعان تاڭعى اس جاساۋعا كومەكتەسەم. 20 شاقىرىمدى كولىكپەن ءجۇرىپ وتەم، بۇل ارالىقتى ول شامامەن تۇسكە دەيىن ءجۇرىپ ءوتۋ كەرەك. سول جەردە مەن شايحانا، كافە، اس ىشەتىن جەردى ىزدەيمىن. ەگەر ولار تابىلماسا، ءوزىم وعان تۇسكى استى دايىندايمىن. ارىقاراي وسى سحەما بويىنشا تاعى 20 شاقىرىم جۇرەم دە، تۇنەپ شىعاتىن ورىندى ىزدەيمىن»، - دەدى باحتيار قوجاحمەتوۆ.
ايتا كەتەيىك، ۇلىتاۋ ۇلتتىق تاريحي- مادەني جانە تابيعي مۇراجاي- قورىعىنىڭ قىزمەتكەرى، ەڭبەك ارداگەرى سارسەنباي قوتىراشوۆ 31-ناۋرىزدا جولعا شىققان. ماقساتى - ەل تۇرعىندارىن ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ تاريحى جانە كيەلى جەرلەرىمەن تانىستىرۋ، سونداي- اق قولونەرشىلەرمەن كەزدەسۋ. تۋعان جەرىنىڭ اتىن اسقاقتاتۋدى ءوز مىندەتى سانايدى. ول سونداي- اق، قىمىز مەيرامىن تانىمال ەتكىسى كەلەدى. «سارسەنباي اتا ساياحاتىنىڭ سوڭىندا پرەزيدەنتكە «قىمىز كۇنىن» جاريالاۋ، ونى ناۋرىز، ايت مەيرامىمەن قاتار، جىل سايىن تويلاۋ تۋرالى حات جازعىسى كەلەدى»، - دەدى باحتيار قوجاحمەتوۆ. بۇعان دەيىن ۇلىتاۋدان جاياۋ شىققان مارافونشى اقساقال قىزىلوردا مەن كيەلى تۇركىستان شاھارىنا جەتكەنى تۋرالى حابارلانعان بولاتىن.
اۆتور: دۋمان ارعىنگەلدى
