ماعجان جۇمابايەۆتىڭ تۋعانىنا 130 جىل: «جىبەك جولى» تەلەارناسىندا ارنايى فيلم كورسەتەدى
وسىعان وراي، Jibek Joly تەلەارناسىندا ارنايى شىعارىلىم ۇسىنىلادى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
باعدارلامانىڭ جۇرگىزۋشىسى مايا بەكبايەۆا اقىننىڭ ءوزى تۋرالى، ونىڭ سوڭعى فوتوسۋرەتى تۋرالى باياندايدى. ساياسي قۋعىن- سۇرگىن سالدارىنان ماعجان جۇمابايەۆتىڭ سوڭعى سۋرەتى ۆلاديمير لەنيننىڭ پورترەتىندە ساقتالعان، ويتكەنى ول زاماندا ءتىپتى ءتىنتۋ كەزىندە دە پرولەتاريات باسشىسىنىڭ پورترەتىنە ەشكىم قول تيگىزبەيتىن. Jibek joly تەلەارناسىنداعى «ناشا يستوريا» باعدارلاماسىنىڭ ماعجان جۇمابايەۆتىڭ عۇمىرىنا ارنالعان شىعارىلىمى ساعات 13:55-تە كورسەتىلەدى.
ماعجان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بۇرىنعى بۋلايەۆ (قازىرگى ماعجان جۇمابايەۆ) اۋدانىندا تۋعان. اۋەلى اۋىل مولداسىنان ساباق الادى. 1910-1913 -جىلدارى ۋفا قالاسىندا «عاليا» مەدرەسەسىندە وقيدى. وسىندا ءجۇرىپ ابايدىڭ ولەڭدەر جيناعىمەن تانىسىپ، تاتار اقىن- جازۋشىلارىمەن دوستاسادى. اراب، پارسى، تۇرىك تىلدەرىن وقىپ ۇيرەنۋىن جالعاستىرادى. ورىس تىلىنەن ساباق الادى. 1913-1917 -جىلدارى ومبىداعى مۇعالىمدەر دايارلايتىن سەميناريادا وقىپ، ونى ۇزدىك بىتىرەدى. 1923-1926 -جىلدارى ماسكەۋدە كوركەم ادەبيەت ينستيتۋتىندا وقيدى. 1927-1929 -جىلدارى بۋرابايدا، ودان سوڭ پەتروپاۆلدا وقىتۋشىلىق قىزمەتتەر اتقارعان.
1912 -جىلى قازان شاھارىندا «شولپان» اتتى ولەڭدەر جيناعى جارىق كوردى. «باتىر بايان»، «وقجەتپەستىڭ قياسىندا»، «قويلىبايدىڭ قوبىزى»، «وتىرىك ەرتەگى»، «شىن ەرتەگى» پوەمالارىندا ادام جانىنىڭ، پسيحولوگيالىق الەمنىڭ قۇپيا سىرلارىن، يىرىمدەرىن، دامۋ ديالەكتيكاسىن اسقان شەبەرلىكپەن كەستەلەپ ورنەكتەي بىلگەن. كەڭەس جىلدارى ەكى ولەڭدەر جيناعىن جاريالادى. العاشقىسى 1922 -جىلى قازاندا، ەكىنشىسى تاشكەنتتە باسىلىپ شىققان.
ادەبي شىعارمالارىمەن بىرگە ماعجاننىڭ قالامىنان تۋعان عىلىمي ەڭبەكتەر، وقۋ قۇرالدارى دا كەزىندە حالقىنىڭ قىزمەتىنە جاراپ، ەلەۋلى مانگە يە بولدى. جاستاردى وقۋ، بىلىمگە شاقىرعان قالامگەر پەداگوگيكا سالاسىندا ءبىرقاتار ەڭبەك جازدى. مەكتەپ وقۋشىلارىنا، مۇعالىمدەرگە ارناپ «پەداگوگيكا»، «باستاۋىش مەكتەپتە انا ءتىلىن وقىتۋ ءجونى» ەڭبەكتەرىن جاريالاعان.
1929 -جىلى جۇمابايەۆ «القا» اتتى جاسىرىن ۇيىم قۇرعانى ءۇشىن دەگەن ايىپتاۋلارمەن ماسكەۋدەگى بۋتىركا تۇرمەسىنە قامالىپ، 10 جىل ايداۋعا كەسىلگەن. 1936 -جىلى م. گوركي مەن ە. پەشكوۆانىڭ ارالاسۋىمەن بوستاندىق الىپ، قازاقستانعا ورالىپ، پەتروپاۆل قالاسىنداعى مەكتەپتە ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ساباق بەرگەن. 1937 -جىلى ناۋرىزدا ماعجان جۇمابايەۆ الماتىعا كەلىپ، اۋدارما ىسىمەن اينالىسقان. 1938 -جىلى قايتادان قاماۋعا الىنىپ، اتۋ جازاسىنا كەسىلدى.
ماعجان جۇمابايەۆ ءسوزسىز تالانتتى اقىن ەدى، بريۋسوۆ باسقارعان ماسكەۋ مادەنيەت ينستيتۋتىندا وقىدى. ال بريۋسوۆ ماعجاندى قازاق ەسەنينى دەپ اتادى. ول العاش رەت قازاق پوەزياسىنا جاڭا ولەڭ تۇرلەرىن، اق ولەڭدى، ەركىن ولەڭدى، پروزاداعى ولەڭدى ەنگىزدى. «الاش» قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىلەرىمەن بەلسەندى ىنتىماقتاستىقتا بولدى، ولاردىڭ يدەيالارىن قولدادى. ءوزى دە دالا اقسۇيەكتەرىنىڭ وكىلى، ال اكەسى بەلگىلى ءبي بولعان ەدى. بۇل فاكتورلار يدەيالىق قارسىلاستاردىڭ - بيلىككە كەلگەن بولشەۆيكتەردىڭ ونى حالىقتىڭ جاۋى دەپ جاريالاپ، اتۋى ءۇشىن جەتكىلىكتى بولدى.
بيىل اقىننىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان جيىن اقىننىڭ تۋعان جەرى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى م. جۇمابايەۆ اۋدانىنىڭ سارىتومار اۋىلىندا ءوتتى. وعان ءماجىلىس ءتوراعاسى ەرلان قوشانوۆ ارنايى بارىپ، پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. مەرەكە اياسىندا وبلىستا حالىقارالىق اقىندار ايتىسىنىڭ فينالى، ات سپورتى مەن قازاقشا كۇرەستەن جارىس ءوتتى. وعان قوسا، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 2023 -جىل - ماعجان جىلى دەپ جاريالاندى.
سونداي-اق، پەتروپاۆلدا «ماعجان. جارالى جولبارىس» تاريحي تەلەحيكاياسى ءتۇسىرىلدى. كوركەم فيلم 4 بولىمنەن تۇرادى، ءارقايسىسى 50 مينۋتتان تۇرماق. باستى ءرولدى اكتەر مەيىرحات امانگەلدين سومداعان.
