الاشوردا قۇرىلتايىنا 10 مىڭ ادام جينالعان اققۇساق قونىسى كيەلى جەرلەر كارتاسىنا ەندى
بۇل جەر الاشوردالىقتاردىڭ قۇرىلتايى وتكەن تاريحي جەر رەتىندە تانىمال، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
اققۇساق قونىسى س ق و جامبىل اۋدانى پەتروۆكا ەلدى مەكەنىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان.
1918-جىلى وسى جەردە، ءالتي قاجىنىڭ قونىسىندا ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆ باستاعان الاشورداشىلاردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قازاقتاردىڭ ۇلكەن قۇرىلتايى وتكەن.
تاريحشىلاردىڭ ايتۋىنشا، سول جولى ماڭىزى زور جيىندا الاش ۇكىمەتىن قۇرۋ جانە ونىڭ ءارى قاراي قىزمەتى، سالىق جيناۋ، الاش ارمياسىن قۇرۋ سەكىلدى ۇلكەن ماسەلەلەر قارالدى.
«الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ باسشىلارى ءمىرجاقىپ باستاعان توپ جينالىپ، حالىققا الاش ۇكىمەتىنىڭ نەگىزگى ماقساتىن، وسى مەملەكەتتىڭ قالىپتاسىپ، نىعايۋى ءۇشىن ارميانىڭ قاجەت ەكەنىن، ەر-ازاماتتاردىڭ اسكەرگە قاجەت ەكەنىن ايتىپ، تۇسىندىرگەن. حالىق ءبىراۋىزدان قولداپ، قولداۋ كورسەتكەن ەكەن. ءسابيت مۇقانوۆتىڭ كىتابىندا دا بۇل جايىندا ايتىلادى، سول جيىنعا 10 مىڭعا جۋىق ادام جينالدى دەپ. سونشاما حالىق كەلگەن ۇلكەن جيىن اققۇساق جەرىندە بولىس بولعان ءالتيدىڭ بالاسى ءسادۋاقاستىڭ جەرىندە وتكەن. ءالتي قاجى وتە كەرەمەت باي بولعان ازامات. ول بالالارىمەن بىرگە الاش قايراتكەرلەرىنىڭ 100 گە جۋىق ازاماتىن ءوزى قابىلداپ، بىرنەشە كيىز ءۇي تىككىزىپ، جالپى ۇيىمداستىرۋ، اس-سۋ جاعىن تۇگەل ءوز قولىنا العان. جوسپار بويىنشا 150-200 وكىل كەلەدى دەگەن، ءبىراق حالىق ءمىرجاقىپتىڭ، الاشتىڭ كوسەمدەرى كەلەتىنىن ەستىپ، وسى سولتۇستىك وڭىردەن - قىزىلجار، اقمولا، كوكشەتاۋ، اتباسارعا دەيىن، ومبى، قورعاننان وسىندا جينالعان.
جينالىستا ءمىرجاقىپ سويلەگەن ۋاقىتتا 22 بولىستان كەلگەن قازاقتىڭ اۋقاتتى بايلارىنا ارميانى قۇرعان كەزدە ەر-تۇرمانمەن، اتپەن، قاراجاتپەن كومەكتەسۋ قاجەتتىگىن ايتقان. 1918-جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ونىڭ شەشىمىمەن ءاربىر اۋىلدان بەلگىلى ءبىر تۇردە سالىقتىڭ كولەمى بەلگىلەگەن»، - دەيدى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆا.
تاريحي، ارحيۆتىك دەرەكتەر نەگىزگە الىنا وتىرا بيىل كوكتەمدە اققۇساق قونىسىنا ۇلكەن تاس بەلگى قويىلىپ، اۋماعى 240 گەكتار اۋماقتى الاتىن مەموريالدىق كەشەن سالىناتىن بولىپ شەشىلدى.
الاشوردا قۇرىلتايى وتكەن مەكەن جالپىۇلتتىق كيەلى جەرلەر كارتاسىنا دا ەندى.
«بۇل جەر قاسيەتتى، تاريحي جەر. قازاقستاننىڭ تاريحىندا سول كەزدە، وتكەن عاسىردا بۇرىن-سوڭدى وسىنشاما حالىق جينالعان ەمەس. قازاق ءوزىنىڭ ەركىندىككە، تاۋەلسىزدىككە دەگەن كوزقاراسىن كورسەتىپ، وركەنيەتتى تۇردە حالىقارالىق ستاندارتپەن جاڭا مەملەكەت قۇرام دەگەن الاشتىڭ باعدارلاماسىن قولدادى. الاشوردانىڭ باعدارلاماسى، جوسپارلارى ىسكە اسسا، ءبىزدىڭ مەملەكەت دەموكراتيالىق، قازىرگى تۇركيا، جاپونيا، سول سياقتى دامىعان ەل بولار ەدى. مەملەكەت قۇرىلىسى، قوعام باسقا جولمەن جۇرەر ەدى. وكىنىشكە وراي، بولشيەۆيكتەر الاشتىڭ كوسەمدەرىن قۋدالادى، ءولتىردى. الاشتىڭ يدەيالارىن قۇرتتى، مۇراسىن بىزگە كورسەتپەدى، ىستەگەن ىستەرىن بىزگە باسقاشا بۇرمالاپ كورسەتتى. پرەزيدەنتىمىز «جاڭا قازاقستان» قۇرامىز دەپ جاتىر، ەكىنشى رەسپۋبليكا دەپ. سوعان الاشتىڭ قۇندىلىقتارىن، ساياسات، يدەولوگيا، عىلىم، مادەنيەت، رۋحانيات - قاي سالا بولسىن مىندەتتى تۇردە كىرگىزىپ، سول بويىنشا دامىساق، ۇلتتىق جولىمىزبەن حالىقارالىق تاجىريبەلەردى پايدالانىپ، سوندا ءبىز جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەمىز»، - دەيدى ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر، زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سابىر قاسىموۆ.
تاريحشىنىڭ ايتۋىنشا، پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى تاپسىرماسى اياسىندا وسى ءالتي ءبيدىڭ قونىسىندا ءۇش حالىقارالىق كونفەرەنسيا ءوتتى.
بۇل جەرگە رەسپۋبليكانىڭ ەڭ بەلگىلى تاريحشىلارى، عالىمدارى كەلىپ، ۇلكەن ويلار ايتىلدى، تۇجىرىمدار جاسالدى.
«كوميسسيا قۇرىلعاننان بەرى ۇلكەن جۇمىس ىستەلدى. ارحيۆتە قۇپيا جاتقان 2 ميلليون 400 مىڭ قۇجاتتى اشتىق. بارلىق وبلىستاردا فيليالدار جۇمىس ىستەپ جاتىر، 10 توپ قۇردىق. سونىڭ ءبارى ۇلكەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. ءۇش جاڭا زاڭ دايىنداپ جاتىرمىز. ەلىمىز بويىنشا ساياسي-قۋعىن سۇرگىن قۇربانى، اقتالماعان 3 ميلليونعا جۋىق ادام بار»، - دەيدى سابىر قاسىموۆ.
