نەكەگە قۇلشىندىراتىن 10 سەبەپ
اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن): ««ەي، جاستار! كىمدە-كىم ۇيلەنۋگە شاماسى كەلسە ۇيلەنسىن. ويتكەنى، بۇل ونىڭ كوزىن كۇنادان ساقتاۋعا جانە تاقۋا بولۋىنا ىقپالىن تيگىزەدى. ال، كىم بۇلاي جاساۋعا شاماسى كەلمەسە ورازا ۇستاسىن. ويتكەنى ورازا ونىڭ ءناپسىسىن باسۋعا كومەكتەسەدى» دەگەن (بۇحاري، مۋسليم).
بارلىق عالىمدار «شاماسى كەلسە» دەگەندى «ەركەكتىك كۇش-قۋاتى، فيزيكالىق تۇرعىدا دەنساۋلىعى» بولسا دەپ تاپسىرلەيدى. ال ەگەر، جىگىت جار ىزدەپ ءجۇرىپ قالسا، شاقۋاتىن جەڭۋ ءۇشىن ورازا ۇستاۋى قاجەت ەكەن.
2. نەكە - سۇيىكتى ەلشىڭنىڭ ماقتانىشىنا سەبەپ بولۋعا مۇمكىندىك.
وزىڭنەن كەيىن وتانىڭا قورعان، ۇمبەتىڭە ادال بولاتىن، اللا جولىندا قىزمەت ەتەتىن ۇرپاق قالدىرۋ ءۇشىن ەر ازاماتقا مەيلىنشە شاڭىراق كوتەرۋ - ەڭ ۇتىمدى جول. بۇل ۇرپاق كوبەيتۋگە مۇمكىندىك اشادى. ويتكەنى، اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) قيامەتتە ءبىزدىڭ كوپتىگىمىزبەن ماقتاناتىندىعىن ايتتى. سەندە سۇيىكتى ەلشىڭنىڭ ماقتانىشىنا سەبەپ بولۋعا مۇمكىندىك بار!
3. نەكە - اللا «ورناتقان باعدارلاما».
«ءارى سەندەردىڭ تىنىشتىق، تىنىم تاۋىپ ورنىعۋلارىڭ ءۇشىن وزدەرىڭنەن جۇبايلار جاراتۋى جانە ارالارىڭدا سۇيىسپەنشىلىك پەن مەيىرىم-جاناشىرلىق پايدا ەتۋى دە - ونىڭ بەلگىلەرىنەن» («رۋم» سۇرەسى، 21-ايات). ءتان تىنىشتىق پەن تىنىمدى، ال جان سۇيىسپەنشىلىك پەن مەيىرىم-جاناشىرلىقتى ىزدەمەي تۇرمايدى. ويتكەنى، بۇل - جاراتىلىس يەسىنىڭ ورناتقان زاڭى. ال ەگەر، ءتان مەن جان ءوز كەرەگىن الماسا بۇل ونىڭ اقىلىنا، بىلىمىنە، دانالىعىنا، مىنەز-قۇلقىنا، دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. ءبىر دانىشپان: «مەن نەكەگە دەيىن بار بولدىم، نەكەدەن كەيىن ءومىر سۇرە باستادىم» دەگەن ەكەن.
4. نەكە - كەدەيلىكتەن ارىلۋدىڭ جولى.
بۇل تۋرالى بىزگە جەتكەن ەكى بىردەي حاديس بار: «ايەلدەرگە ۇيلەنىڭدەر، اقيقاتىندا، ولار سەندەرگە مۇلىكتەرىمەن كەلەدى» (باززار، حاكيم)، «نەكەدەن ريزىق كۇتىڭدەر» (ءدايلامي). بۇل وسيەتتەردى ساحابالاردىڭ سوزدەرى تولىقتىرا تۇسپەك. ومار يبن ءال- حاتتاب (وعان اللا رازى بولسىن) ايتادى: «مەنى نەكەنىڭ جەتكىلىكتىلىگىنە ۇمىتتەنبەيتىن ادام تاڭعالدىرادى. اللا تاعالا: «ءارى ارالارىڭداعى نەكەگە تۇرماعانداردى جانە قۇلدارىڭ مەن كۇندەرىڭنىڭ تۇزۋلەرىن ۇيلەندىرىڭدەر. ەگەر ولار كەدەي بولسا، اللا ولاردى ءوز كەڭشىلىگىمەن بايىتادى. اللا - مەيىرىمدى كەڭ، ءبارىن ءبىلۋشى» دەپ ايتتى ەمەس پە؟» («نۇر» سۇرەسى، 32-ايات). باسقا يسلام عۇلامالارى: «قۇدىرەتتى اللا نەكەنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلتاتىن جول ەكەندىگىن حابارلادى» نەمەسە «اللا تاعالا نەكەگە وتىرعانداردى ءوز راقىمىمەن اسىرايتىندىعىنا ۋادە بەرەدى.
مۇسىلمان ۇيلەنۋ نەمەسە وتباسىن كەڭەيتۋ ماتەريالدىق جاعدايدى ناشارلاتادى دەپ جانساق ويلاماۋى ءتيىس. ويتكەنى، اللا تاعالا شاڭىراق كوتەرۋگە شاقىرىپ، قاجەتتىلىكتەر مەن كەدەيلىكتەن ارىلتاتىندىعىنا ۋادە بەردى. ونىڭ كوركەم ەسىمدەرىنىڭ ءبىرى - كەڭ جانە ءبىلۋشى. ونىڭ راقىمى مەن ىزگىلىگىندە شەك جوق. ول كىمگە رۋحاني جانە ماتەريالدىق بايلىق كەرەك ەكەنىن جاقسى بىلەدى. جانە ءاربىرىن ءوزىنىڭ بىلىمىمەن جانە دانالىعىمەن قامتاماسىز ەتەدى» دەگەن.
5. نەكە - دۇنيەدەگى ەڭ جاقسى نارسەنى سىيلايدى
حاديستە: «دۇنيە وتكىنشى. دۇنيەدەگى وتكىنشى نارسەلەردىڭ ەڭ قايىرلىسى - ساليقالى ايەل» دەلىنگەن (مۋسليم). بارلىق نارسەنىڭ قاتارىنا ءزاۋلىم ءۇي دە، ابىرويلى جۇمىس تا، ساپالى كولىك تە، قىمبات كيىم دە كىرەدى. ياعني، سەندە جاقسى ايەل بولماسا دۇنيەدەگى ەڭ جاقسى نارسەگە ءالى قول جەتكىزبەدىڭ! سونداي-اق، يبن ابباس (وعان اللا رازى بولسىن): « ارالارىڭداعى ەڭ جاقسىلارىڭ - ايەلدەرى كوپتەرىڭ» دەگەن. سوندا مۇلدە ايەلى جوق ادامنىڭ جاعدايى نە بولماق؟
6. نەكەنىڭ جەمىسى - ريزىقتىڭ كەلۋىنە سەبەپ بولاتىن سابيلەر
جاقسى جارعا ۇيلەنۋ - سەنىڭ ءالى دۇنيەگە كەلمەگەن بالاڭنىڭ حاقىسى. ومار يبن ءال-حاتتاب (وعان اللا رازى بولسىن) ايتادى: «بالانىڭ اكەسىندە ءۇش حاقىسى بار: جاقسى انا تاڭداپ بەرۋ، جاقسى ەسىم بەرۋى جانە قۇران ۇيرەتۋى».
وتباسىندا بالانىڭ دۇنيەگە كەلۋى - نەكەنىڭ جەمىسى. جانە وسى ءۇشىن اللا تاعالادان شاڭىراققا ريزىق جەتەدى. اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن): «ورتالارىنداعى ءالسىزدىڭ ارقاسىندا سەندەرگە كومەك كورسەتىلىپ، قاجەتتىلىكتەرىڭ بەرىلمەي مە؟» دەگەن ەكەن (بۇحاري).
7. نەكە - بۇل ءومىردىڭ قىزىعىمەن قاۋىشتىرادى
اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن): «ماعان بۇل دۇنيەدە حوش ءيىستى سۋلار، ايەلدەر سۇيىكتى ەتىلدى، ال ناماز مەنىڭ كوزىمنىڭ قاراشىعىمداي بولدى» دەگەن. اللا ەلشىسىن (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) جاقسى كورەتىندىگىمىزدىڭ ءبىر بەلگىسى - ونىڭ جاقسى كورگەنىن جاقسى كورۋ.
اللا تاعالا بۇل باعدارلامانى الدەقاشان ورناتىپ قويعان. قۇراندا: «ايەلدەرگە، پەرزەنتتەرگە دەگەن، ۇيمە-ءۇي التىن كۇمىسكە، جاقسى اتتارعا، شارۋا مالدارىنا جانە ەگىندىككە دەگەن قۇمارلىقتى جاقسى كورۋ ادامدارعا ادەمى ەتىلىپ كورسەتىلدى.
بۇل - وسى ءومىردىڭ قىزىعى. ال، قايتاتىن جەردىڭ كوركەمى - اللادا» («ءالي يمران» سۇرەسى، 14-ايات) دەلىنگەن. ياعني، سەن قالاساڭ دا، قالاماساڭ دا دۇنيەدە بۇل نارسەلەردى جاقسى كورەسىڭ، قىزىعاسىڭ. كوردىڭ بە، اللا تاعالا دۇنيە قىزىعىنىڭ العاشقىسى ەتىپ ايەلدى اتادى!
8. نەكە - ءدىننىڭ جارتىسى
ۇمبەتىمىزدىڭ ىزگىلەرى نەكەنى ءدىننىڭ جارتىسىنا بالاعان. ۇيلەنۋ - قۇلشىلىق. يبن ابباس (وعان اللا رازى بولسىن) ايتادى: «قۇلشىلىق ەتۋشىنىڭ ۇيلەنبەيىنشە قۇلشىلىعى تولىق بولمايدى» دەۋ ارقىلى ونىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. جانە تاعى ءبىر سوزىندە: «ەگەر ماعان جازىلعان ءومىردىڭ ون عانا كۇنى قالسا جانە ونىنشى كۇنى قايتىس بولاتىنىمدى بىلسەم، ازعىرۋلاردان ساقتانۋ ءۇشىن مۇمكىندىگىم بولسا ۇيلەنەر ەدىم» دەپ ايتتى.
نەكە كۇنادان توسادى. نەكە - زينادان ساقتانۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى. ال زينادان اللا رازىلىعى ءۇشىن باس تارتۋ، اللانىڭ بۇيرىعىن ورىنداۋ، قورقۋ - تاقۋالىق. بويجەتكەندەر وزگە ەركەكتىڭ كوز قۇرتى بولۋىن توقتاتادى، ەر ازاماتتار نەكەسىز قارىم-قاتىناسقا بارۋدان تىيىلادى.
9. نەكە - بۇزىقتىقتىڭ الدىن الادى
ەگەر بويجەتكەن ءوزىن سۇراپ كەلگەن تاقۋا ءارى كوركەم مىنەزدى جىگىتكە تۇرمىسقا شىقپاسا ناعىز بۇلىك باستالادى ەكەن. حاديستە: «ەگەر سىزدەرگە دىنىنە، مىنەز-قۇلقىنا ريزا بولاتىن (جىگىت قىزدارىڭىزدى سۇراپ) كەلسە، (قىزدارىڭىزدى) وعان بەرىڭىزدەر. ەگەر ولاي ىستەمەسەڭىزدەر، جەر بەتىندە ىرىتكى كەڭىنەن ەتەك جايعان بۇزىقتىق بولادى» دەلىنگەن. (تيرميزي).
10. نەكە ارقىلى ۇيلەسىمدىلىك ورنايدى.
ياعني، ەر ازامات وتباسىن اسىراۋ، ۇمبەتكە پايدالى قىزمەت ىستەۋ، ريزىق تابۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى، ال ونىڭ ءتانى مەن جانىنىڭ تىنىشتىعىن ايەل كۇزەتەدى. اس-اۋقات ۋاقىتىندا ءازىر، ۇيقىسى قالىپتى، تازالىعى ءوز دارەجەسىندە... ال ايەل وزىنە قورعان، قامقورشى تاۋىپ ارتىق قيىنشىلىقتاردان قۇتىلادى. اللا الدىنداعى قۇلشىلىعىن اتقارىپ، كۇيەۋىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ، شاڭىراقتىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرادى. وسىلايشا، اركىم ءوز قىزمەتىن ورىنداعاندا عانا قوعامدا تىنىشتىق پەن ۇيلەسىمدىلىك ورناماق...
asylarna.kz
