مىسىر مەكتەپتەرىندە نيكابقا تىيىم سالىندى: ءداستۇر الدە ءۇردىس پە
مىسىر ۇكىمەتى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكەمەلەردە بەت الپەتتى تۇمشالايتىن نيكاب كيۋگە تىيىم سالدى.
مىسىردا مەكتەپ فورماسى جەكەمەنشىك ءبىلىم وردالارىنا دا ورتاق
ەگيپەتتىڭ ءبىلىم ءمينيسترى رەدا حەگازيدىڭ شەشىمى بويىنشا بارلىق مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ وقۋشىلارىنا وقۋ فورماسىنا بايلانىستى جاڭا تالاپتار قويىلدى. مينيسترلىكتىڭ قاۋلىسىندا وقۋشىلار مەكتەپتە شاشىن جاسىرىپ جۇرۋگە قۇقىلى ەكەنى ايتىلعان. ءبىراق شاشىن جاسىرعان جامىلعى بەتتى بۇركەمەلەپ تۇرماۋى كەرەك.
«شاشتى جاسىرۋ ءۇشىن تاعىلعانىمەن بەتتى بۇركەمەلەپ تۇراتىن جامىلعىنىڭ كەز كەلگەن ءتۇرى قولايسىز جانە ونىڭ ءتۇسى مينيسترلىك پەن جەرگىلىكتى ءبىلىم باسقارماسى تاڭداعان تۇستە بولۋى شارت»، - دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆو وكىلدەرى.
سوزبە-ءسوز ايتساق، مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردا «قىزدارعا شاشىن جاسىرۋ مىندەتتى ەمەس» دەلىنگەن.
شەشىم 30-قىركۇيەكتە كۇشىنە ەنىپ، 2024 -جىلدىڭ 8-ماۋسىمىنا دەيىن جالعاسادى.
مينيسترلىك حيدجاب كيۋگە بەكىنگەن وقۋشى قىزدىڭ ۇيىندەگى قامقورشىسى ءۇشىن ونىڭ بۇل شەشىمى تۋرالى حاباردار بولۋى كەرەكتىگىن، ونداي شەشىمدى قامقورشىدان بوگدە ءبىر جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ ماجبۇرلەۋىنسىز قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەتتىگىن ءمالىم ەتتى.
مىسىر ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ تالاپتارى بويىنشا، ۇل بالالار دا، قىز وقۋشىلار دا وقۋشىلارى باستاۋىش سىنىپتارعا ارنالعان «جەرگىلىكتى ءبىلىم باسقارماسى ىرىكتەگەن تۇسپەن بويالعان الجاپقىش پەن شالبار فورماسىنداعى» كيىم كيۋى كەرەك.
«بۇل شەشىم الاياقتىق، جەكە دەرەكتەردى ۇرلاۋ جانە باسقا دا قىلمىستاردىڭ كەز كەلگەن مۇمكىندىگىن شەكتەۋگە باعىتتالعان»، - دەگەن مىسىر ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ وكىلى. بۇل دايەكسوزدى the New Arab باسىلىمى تاراتىپ وتىر.
الاياقتىقتان ساقتانۋ مەن حيدجاب اراسىنداعى بايلانىس بىلايشا تۇسىندىرىلگەن.
«بەتىن تۇمشالاپ العان وقۋشىنىڭ كىم ەكەنىن انىقتاۋ وڭاي ەمەس. بۇعان دەيىن بەتىن بۇركەمەلەگەندەردىڭ زاڭعا قايشى ارەكەتتەرىن، اسىرەسە ەمتيحان كەزىندە ءىزىن سۋىتپاي اشكەرەلەۋ قيىن بولىپ كەلدى. ورنىنا باسقا ادام كىرگىزىپ، ءتىپتى قىز بالالارعا ارنالعان سىنىپتارعا بەتىن بۇركەمەلەگەن ۇلدار كىرىپ كەتكەن جايتتار بولدى»، - دەلىنگەن تۇسىندىرمەدە.
مىسىر حالقى بۇعان نە دەيدى؟
Al-Jazeera مىسىردا ايەلدەردىڭ شاشىن ەمەس، بەتىن بۇركەمەلەيتىن حيدجاب كەڭ تارالعانىن، ال نيكابتى ۋلتراكونسەرۆاتيۆتى ادامدار كوبىرەك كيەتىنىن جازدى.
مىسىردا نيكابتى قوعامدىق ورىندار مەن وقۋ مەكەمەلەرىندە كيۋ ماسەلەسى كوپتەن بەرى قىزۋ تالقىلانىپ كەلدى.
Egypt Independent-تىڭ جازۋىنشا، ەلدەگى جوعارى ءبىلىم ورىندارى نيكابقا ءوز بەتىمەن تىيىم سالا باستاعان. 2009 -جىلى «ءال-ءازحار» ۋنيۆەرسيتەتى شەيح مۇحاممەد سايد تانتاۆي اكادەميادا جولىققان ستۋدەنتكە بۇركەمەسىن الۋدى بۇيىرعاننان كەيىن ساباق پەن جاتاقحانادا نيكاب كيۋگە تىيىم سالعان.
ال كاير ۋنيۆەرسيتەتى 2015 -جىلى ءوز قىزمەتكەرلەرىنە نيكاب كيۋگە جول بەرمەيدى. 2016 -جىلى دا، 2020 -جىلى دا ەلدىڭ سوت جۇيەسى بۇل شەشىمدى اپەللياتسيالىق شاعىمدارعا قاراماستان قولدادى. ءتىپتى كەيىن مىسىر جوعارعى اكىمشىلىك سوتى كاير ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارعا نيكاب كيۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى شەشىمىن ماقۇلداپ، نيكابقا قوعامدىق ورىنداردا تىيىم سالۋ جەكە باس بوستاندىعىن بۇزاتىنى تۋرالى داۋرىقپا اڭگىمەلەرگە نۇكتە قويعان.
بۇل توڭىرەكتەگى پىكىرتالاس قىزا-قىزا مىسىر پارلامەنتىنە نيكابقا تولىق تىيىم سالۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگىزىلگەن. ءبىراق باستاما ۇسىنىس تۇرىندە عانا قالدى.
بۇگىندە ەگيپەت جۇرتشىلىعى نيكاب كيۋ ماسەلەسىنە اركەلكى قارايدى. تىيىم سالۋدى جاقتاۋشىلار نيكاب مۇعالىمدەرگە وقۋشىلاردىڭ ىم-يشاراسىن دۇرىس ءتۇسىنىپ، جۇزىندەگى قۇبىلىستى اڭعارۋعا جاقسى ەكەنىن العا تارتادى. ال بەتىن نيكابپەن بۇركەمەلەگەن وقۋشىمەن كوزبە-كوز بايلانىس ورناتۋ قيىنىراق. ونىڭ ۇستىنە مەكتەپ اكىمشىلىگى ءبىلىم وشاعىنا كىرىپ، شىعىپ جاتقان ادامداردى وڭىنەن اجىراتا الۋى كەرەك.
دەگەنمەن مۇسىلمان قۇندىلىقتارىن باستى ورىنعا قوياتىن مىسىرلىقتاردىڭ سانى ءالى دە باسىم. نيكاب تىيىمىنا قارسى تاراپ مينيسترلىكتىڭ بۇل شەشىمى كەيبىر اتا-انالاردى بالاسىن ۇل مەن قىز ارالاس وقيتىن مەكتەپتەردەن قىزدارعا عانا ارنالعان مەكتەپتەرگە اۋىستىرۋىنا يتەرمەلەيدى دەگەن ءۋاج ايتادى.
شاريعات ەرەجەلەرىن العا تارتىپ، «نيكاب كيۋ» پارىز ەكەنىنە سەندىرۋشىلەر دە بارشىلىق. ولار بۇل تىيىمدى ساياسيلانعان شەشىم رەتىندە باعالاپ وتىر.
ءۇشىنشى ءبىر تاراپ ءبىلىم مەكەمەلەرىنە نيكابپەن كىرگىزبەۋ ايەلدەر ەركىندىگى تۇرعىسىنان العاندا «دۇرىس باعىتتاعى قادام» دەپ باعالايدى.
قالاي بولعاندا دا، نيكاب پەن حيدجابتى كيۋ نەمەسە وعان تىيىم سالۋ ماسەلەسى مىسىر قوعامىندا ءالى دە داۋلى تاقىرىپ. ءدىن سالاسىنا ماماندانعا قۇقىق قورعاۋشى ساراپشىلاردىڭ ءبىر توبى كونستيتۋتسيا ءدىن ەركىندىگىنە كەپىلدىك بەرەتىنىن ايتىپ، نيكابتى شەكتەۋ ازاماتتىق بوستاندىقتاردى بۇزۋ ەكەنىن مالىمدەدى.
مۇسىلمان ايەلدەردىڭ قوعامدىق ورىنداردا نيكاب جانە حيدجابتا بولۋىنا قارسىلىق ءبىلدىرۋ الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە داۋلى تاقىرىپقا اينالىپ وتىر. حيدجاب كيۋ قۇقىعىن سوت مىنبەرىنەن قورعاۋ تالپىنىستارى دا تىركەلۋدە. حيدجاب كيۋ امالى اۋعانستان، ساۋد ارابياسى، يران جانە يەمەن سياقتى ەلدەردە زاڭمەن مىندەتتەلگەن. ال قازاقستان، تۇرىكمەنستان، تاجىكستان، وزبەكستان جانە ازەربايجان ەلدەرىندە، كەرىسىنشە، مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە حيدجاب كيۋگە بولمايدى.
